Wola Okrzejska
KRZYWDA – gm.
- zespół dworski, 1 poł. XIX, XX, nr rej.: A/386 z 14.04.1956 z 17.04.1969 i z 12.11.1997:
- oficyna I, ob. muzeum H. Sienkiewicza, drewn. 1 poł. XIX, 1965-1966
- fundamenty oficyny II
- park, 1 poł. XIX
Wola Okrzejska - wieś leżąca u źródeł rzeki Okrzejki. Przebywał tu w latach 1799-1801 Joachim Lelewel. Gościli tu także Tadeusz Kościuszko, Julian Ursyn Niemcewicz, Hugo Kołątaj. W dniu 5 V 1846 roku przyszedł na świat Henryk Sienkiewicz. W czasie Powstania Styczniowego 21. II. 1863 doszło do bitwy między oddziałem płka Walentego Lewandowskiego a Kozakami płka Reutlingera, 26 IX tegoż roku do potyczki pomiędzy oddziałem powstańców pod dow. Tytusa O’Byrn de Lassy ps. „Grzymała” z Kozakami. Niegdyś znajdowała się tu gorzelnia, młyn, elektrownia, a przed wojną planowano przenieść tu hutę szkła z Huty Dąbrowa.
Dwór w Woli Okrzejskiej odrestaurowano i utworzono w nim muzeum im Henryka Sienkiewicza. W 1966, a więc w 120 rocznicę urodzin i 50 rocznicę śmierci pisarza, w wyremontowanej oficynie dworskiej otwarto Muzeum Biograficzne Henryka Sienkiewicza. Muzeum gromadzi wszelkiego rodzaju sienkiewicziana, ze szczególnym uwzględnieniem związków pisarza z rodzinnymi stronami. Eksponaty obrazują dorobek literacki pisarza, jego związki z Podlasiem, pobyt w Ameryce i działalność patriotyczną. Pokazano liczne dokumenty związane z pisarzem i jego rodziną, a także dotyczące sypania kopca Sienkiewicza w Okrzei, fotografie, wydania dzieł pisarza, dzieła sztuki związane z jego twórczością. W tej ostatniej grupie wyróżnia się obraz Fryderyka Pautscha (1887 -1950) przedstawiający Bohuna, akwarela Franciszka Kostrzewskiego przedstawiająca Janka Muzykanta, kolekcja rzeźb ludowych inspirowanych twórczością pisarza i zbiór ekslibrisów. W 1996 muzeum otrzymało nową aranżację wnętrz. W parku otaczającym dworek stoją: Zagłoba, Oleńka, Janko Muzykant, Azja, wyrzeźbieni przez artystów ludowych.
Muzeum Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej, 21-400 Okrzeja,
Niedaleko parku znajduje się pomnik-grób poświęcony pamięci pomordowanych 36 Żydów przez Niemców, zabytkowy jest również pobliski młyn gospodarczy, a w okolicznym lesie znajduje się grób nieznanego żołnierza oraz pomnik-mogiła powstańców z 1863 roku, którzy walczyli pod dowództwem Antoniego Trzaskowskiego. Wola Okrzejska to również obszar licznych działań partyzantów podczas II wojny światowej.
fotki ze stycznia 2024 r.
