Polskie dwory
woj.lubelskie,łódzkie,małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie , śląskie , świętokrzyskiei warmińsko- mazurskie
Potoczek
POTOK WIELKI – gm.
- zespół dworski i folwarczny, k. XIX, nr rej.: A/348 z 27.05.1986:
- dwór
- kapliczka, drewn., 1755
- lamus
- wozownia
- stajnia
- obora
- stodoła
- spichlerz
- rządcówka
- chlewnia
- park z terenem d. stawów i ogrodów gospodarczych, dec. z 20.03.2008
Pierwsze wzmianki o istnieniu dworu z parkiem i folwarkiem pochodzą z przełomu XVII i XVIII wieku. Potwierdzają to analizy dendrologiczne najstarszych drzew rosnących na terenie parku. Właścicielami dworu była wówczas rodzina Karskich. W I poł. XVIII wieku Potoczek należał do rodziny Wolskich a następnie Wybranowskich. Dobra potockie obejmowały wówczas znaczne obszary, na których później powstały wsie: Dąbrówka, Dąbrowica, Brzeziny i Maliniec.
W 1869 roku wieś, folwark i grunty nabył Adam Przanowski, który po kilku latach stworzył tutaj wzór gospodarstwa przemysłowego. Były tu: dwa młyny, krochmalnia, gonciarnia, smolarnia, węglarnia, cegielnia, wapiennik, tartak. W okolicy wydobywano torf i wapień. Na dokupionych przyległych terenach poleśnych Przanowski założył wzdłuż rzeki Sanny obszerne stawy rybne tworząc największe w Królestwie Polskim gospodarstwo rybne. Rzeka ujęta w regularny kanał napędzała wzniesione zakłady przemysłowe. Około 1875 roku nowy właściciel zbudował istniejący do dzisiaj murowany dwór i założył ogród obfitujący w szlachetne gatunki drzew owocowych i krzewów. Wybudował też rządcówkę oraz szereg nowych zabudowań gospodarczych na folwarku: chlewnię, stajnię, wozownię, magazyn zbożowy oraz stodołę i kuźnię. Po Adamie Przanowskim w 1901r. majątek odziedziczył jego syn Wojciech. Starał się kontynuować politykę gospodarczą ojca i naśladować jego działalność jednak konieczność spłaty pożyczki, zaciągniętej w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim, zmusiła go do częściowej parcelacji majątku. Ostatnim właścicielem dworu był syn Wojciecha, Michał Przanowski, aresztowany w czasie II wojny przez Niemców i więziony w obozie koncentracyjnym w Dachau. W czasie II wojny we dworze stacjonowała żandarmeria wojskowa. Po wyzwoleniu tych terenów w 1944roku, na mocy dekretu PKWN dobra Przanowskich znacjonalizowano a ziemię rozparcelowano. Dwór, budynki gospodarcze oraz 72 ha ziemi wokół zabudowań przekazano na własność Skarbu Państwa.
Po zakończeniu wojny we dworze funkcjonowała szkoła podstawowa, a następnie umieszczono tu administrację Państwowego Gospodarstwa Rybackiego . W kolejnych latach przekazano na potrzeby Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Według notatki Historia pochodzi z publikacji wydanej z okazji jubileuszu 50-lecia ZSCKR w Potoczku -opracowały ją Maria Wolan i Dorota Florczak.
Do dóbr Potoczka należały Maliniec, Brzeziny i Dąbrówka.w zespole dworskim mieści się Zespół Szkół Rolniczych
Zdjęcie marzec 2009 r
