Polskie dwory

Początki tej wsi sięgają XVI wieku. W spisie podatkowym ziemi chełmskiej z 1564 roku można odnaleźć miejscowość Piesia Wola. Był to zaścianek szlachecki, a dziedziczyło tu bardzo wielu szlachciców, byli to: Daniło Chojeński, Michał i Andrzej Jędrzejowscy, Dietuk Jędrzejowski, Jan Joskowicz Jędrzejowski, Steczko (Stefan), Hieronim Jędrzejowscy oraz Sebastian Chojeński. Głównymi dziedzicami byli więc Jędrzejowscy herbu Nałęcz. Był to miejscowy ród szlachecki pochodzący z Andrzejowa. W końcu XVI wieku nadal dziedziczyli w tej wsi nadal Jędrzejewscy. Mieszkali tu synowie Dietiuka Jędrzejowskiego. W 1637 roku wspomniany jest w rejestrach sądowych Aleksander Dietiuk Jędrzejowski dziedzic Wołoskiej Woli i Pieszej Woli, którego pozwała do sądu siostra Elżbieta. W połowie XVII wieku dziedzicem był syn Aleksandra, Jan Jędrzejowski, który dopuścił się zbrodni zabicia popa w Wołoskiej Woli w 1655 roku. Po tym wydarzeniu sprzedał swoje dobra Wołoska Wola oficerowi wojsk polskich Florianowi Milanowskiemu. W Pieszej Woli zapewne dziedziczyli jeszcze jego bracia lub bratankowie Jędrzejowskiego, jednak nastał ciężki czas dla drobnej szlachty. W 1655 roku wybuchła wojna ze Szwecją zwana później „potopem szwedzkim”. Wojna na tych terenach skończyła się już w 1657 roku, ale kraj był tak zniszczony i wyludniony, jak nigdy jeszcze w swojej historii. Wiele wsi było opuszczonych, a ubodzy szlachcice stali się jeszcze ubożsi. Wielu z nich wyprzedawało swoje majątki. W 1660 roku Jędrzejowscy sprzedali część Pieszej Woli Florianowi Milanowskiemu z Wołoskiej Woli, który jako żołnierz należał do tej grupy ludności, która się wzbogaciła na wojnie. Florian Milanowski był rotmistrzem kawalerii pancernej. Ożenił się z Heleną Kłusowską i miał dwie córki oraz trzech synów. Milanowscy herbu Jastrzębiec pochodzili z okolic Warszawy, a nazwisko wzięli od rodowej wsi Milanów (obecnie Wilanów). Dobra Piesza Wola (część) i Wołoska Wola odziedziczył po ojcu najstarszy syn Floriana, Feliks Milanowski. Również Feliks Milanowski kontynuował karierę wojskową i w 1680 roku był już chorążym kawalerii pancernej. Ożenił się z Rozalią Zarudną i miał jednego syna Stanisława, kolejnego dziedzica tych dóbr oraz córkę Katarzynę, którą w 1717 roku wydano za Jana Horocha z Brusa, a w posagu otrzymała ona Wołoską Wolę i połowę Piesiej Woli. Pozostała część Piesiej Woli jak wspomniano nadal należała do Jędrzejowskich, ale w 1705 roku córka jednego z nich wyszła za mąż za Jakuba Gruszeckiego. Gruszecki w posagu otrzymał połowę Piesiej Woli. Tak, więc na początku XVIII wieku połowa wsi należała do Gruszeckiego, a druga połowa do Horocha. Przed 1744 rokiem miał w tej wsi miejsce krwawy zajazd szlachecki Kosteckich, ponieważ w aktach sądowych lubelskich zachowały się dokumenty ze sprawy sądowej Gruszeckiego przeciw Kosteckim o bezprawny najazd wsi. Zajazdy szlacheckie znane dobrze z „Pana Tadeusza” były wtedy powszechne wśród szlachty. Następcą Jakuba Gruszeckiego był jego syn Jan Gruszecki, który świadczył w sądzie w 1744 roku przeciw Kosteckim. Herbarze nie wspominają o potomkach Jana Gruszeckiego. Jak wspomniano Wołoska Wola oraz część Piesiej Woli przeszła na własność Horochów. Horochowie wykupili od Gruszeckich pozostałą część wsi tworząc w połowie XVIII wieku duży majątek ziemski złożony z Brusa, Wołoskiej i Piesiej Woli. Jan Horoch z małżeństwa z Milanowską dochował się 5 synów i trzech córek. Po śmierci żony Horoch ożenił się powtórnie z Rozalią Białecką ,z którą również miał liczne potomstwo. Jan Horoch zmarł 16 V 1764 roku w Wołoskowoli i został pochowany w Sosnowicy. Po jego śmierci dzieci z pierwszego małżeństwa nie odziedziczyły majątku po matce. Dziedzicami Wołoskiej Woli oraz Piesiej Woli zostali synowie z drugiego małżeństwa: Stefan (alias Szczepan) oraz Franciszek Horochowie. Bracia wspólnie władali wsią do 1780 roku, kiedy to Stefan sprzedał swoje części bratu Franciszkowi. Franciszek Horoch urodził się w 1728 roku, ożenił się z Barbarą Wietrzyńską i pozostawił córkę Antoninę oraz synów Alojzego, Tomasza, Piotra i Ignacego. Potomkowie Horocha sprzedali dobra Piesia Wola Michałowi Węglińskiemu, a po nim dziedziczyła jego córka Felicjanna Załuska. Załuska w 1834 roku sprzedała ten majątek Taburycemu Krassowskiemu herbu Ślepowron. W początkach XIX wieku Piesza Wola była bardzo dużą wsią. Było tu 75 domów i 508 mieszkańców ( według danych na rok 1827). W czasie powstania styczniowego miejscowy dwór był ostoją dla powstańców, a dziedzic wsi Franciszek Krassowski był cywilnym naczelnikiem powiatu włodawskiego, który po zdradzie został aresztowany i zmarł na Syberii w 1866 roku. Wiosną 1864 roku dwór Piesza Wola był miejscem stacjonowania wojsk rosyjskich. W 1864 roku ziemia dworska została uwłaszczona a do majątku Pieszowola należały odtąd tylko folwarki. W 1867 roku wieś włączono do gminy Turna. W 1885 roku było 63 domy i 616 mieszkańców. Folwark Piesza Wola wraz folwarkiem Ludwiczyn liczył w końcu XIX wieku 2 446 mórg obszaru. Kolejnym dziedzicem folwarku był Ludwik Krassowski syn Franciszka. Za jego czasów na początku XX wieku doszło do konfliktu między dworem, a okolicznymi chłopami. Sytuacja była tak napięta, że doszło do tragedii. Chłopi zamordowali Ludwika Krassowskiego. Majątek odziedziczył jego syn Grzmisław Krassowski. W 1915 roku, gdy wojska rosyjskie wycofywały się na wschód, dwór w Pieszowoli został zniszczony. Również wieś została w tym czasie spalona. W 1921 roku wieś Piesia Wola liczyła 57 domów i 23 inne budynki mieszkalne a mieszkało tu 429 osób. Przeważała ludność katolicka, licząca 241 osób, ale była też liczna grupa prawosławnych licząca 188 osób. Podział narodowościowy na Polaków i Rusinów był podobny. Przed II wojną światową majątek Pieszowola liczył 720 ha. W okresie międzywojennym w tej wsi działał zakład rzeźniczy należący do P. Grzywaczewskiego. Sosnowica. Według http://www.sosnowica-turystyka.pl/prezentacja/html/miejscowosci.html. za parkiem ścieżka przyrodnicza Poleskiego Parku Narodowego " Perehod".W parku dworskim zabudowania gospodarcze,spichlerz.
zdjęcia maj 2010r.