Skierbieszów
SKIERBIESZÓW – gm.
- ruiny rezydencji biskupów chełmskich, XVII-XVIII, XIX, nr rej.: A/354 z 10.06.1986:
- piwnice
- pozostałości parku (z całym wzgórzem)
Pierwsza wzmianka w kronikach o miejscowości Skierbieszów pochodzą z ok. 1428 roku, kiedy król Władysław Jagiełło nadał Skierbieszów biskupowi chełmskiemu Janowi z Opatowca Zborowskiemu. Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego słowa "skierbiesz", czyli "skarbnik". W czasach II wojny światowej Skierbieszów nazywał się Heidenstein. Skierbieszów należał do Grodów Czerwieńskich, które zajął Bolesław Chrobry. W 1453 roku na prośbę biskupa Jana Kraski, król Kazimierz Jagiellończyk pozwolił lokować tutaj miasto. Z czasem miasto rozwinęło się w stronę zachodnią, tylko tam był bowiem teren nadający się do zabudowy. Z obydwu stron założenia dworskiego powstały dwie wsie: od zachodu Zawoda, od wschodu Sady, tworząc wraz z miastem swoistego rodzaju ośrodek urbanistyczny. Miasto zostało rezydencją biskupów chełmskich, drugą po Kumowie.
Nieco później powstał zamek biskupi na wzgórzu za miastem, otoczony rozlewiskami, bagnami. Na wzgórzu zwanym dziś Zamczyskiem stał średniowieczny zamek biskupi, o którym nie zachowały się żadne zapiski w dokumentach. Okoliczna ludność mówi o nim "zamek biskupi". Badania archeologiczne na usypanym na wzgórzu kopcu o wysokości 3 m doprowadziły do odkrycia śladów osadnictwa z XIV. Drugi zamek znajduję się w miejscu (obecnie zabudowania dawnego Ośrodka POM), posiadający rozległe podziemia. Został zbudowany przez Władysława Jagiełłę. Zamek był siedzibą Biskupów, drugą po Kumowie. Budowniczym zamku był biskup Jerzy Zamoyski ok. 1610 r. Do dziś na osiedlu znajdują się nie odwiedzane lochy, których podobno jeszcze nikt nie zwiedził od tamtych czasów, ponieważ w którymś tunelu jest zawalone przejście. Po 1783 roku, za rządów austriackich, dobra biskupie zostały skonfiskowane i sprzedane hr. Józefowi Ostrorogowi. W 1817 roku w pałacu hr. J. Ostroroga była kaplica prywatna. Po Ostrorogach przeszły do Dunin-Borkowskich i za nich w 1822 roku Skierbieszów utracił prawa miejskie.
W czasie pierwszej wojny światowej Skierbieszów przeszedł pod okupację austriacką. Front rosyjski w Galicji załamał się i do Skierbieszowa wkroczyli Austriacy. Kolejnymi właścicielami Skierbieszowa byli Mościccy (rodzice Ignacego Mościckiego Prezydenta PR w latach 1926-1939), Borzuchowscy, Wydżgowie, ostatnią właścicielką była Maria z Wydżgów Niklewiczowa, autorka wielu powieści m.in. legend o Skierbieszowie.W roku 1942 Skierbieszów i okoliczne wsie zostały wysiedlone przez okupanta, a wielu mieszkańców dostało się do obozów koncentracyjnych. Niemcy dokonali zmiany nazwy miejscowości poprzez wprowadzenie okupacyjnej nazwy nazistowskiej Heidenstein (w osadzonej tu niemieckiej rodzinie urodził się m.in. obecny prezydent Niemiec - Horst Köhler).Akcja wysiedleńcza rozpoczęła się w nocy z 27 na 28 listopada 1942 r. wysiedleniem Skierbieszowa oraz okolicznych wsi: Lipina Nowa, Suchodębie, Sady i Zawoda. Trwała ona do marca 1943 r. Ze względu na wiosenną ofensywę partyzancką akcję przerwano. Park - osiedle POM. Zachowana piwnica.Park na wzgórzu.
zdjęcia październik 2010r.
