Polskie dwory

Nowosiółki wieś , leżąca nad dopływem Uherki pod nazwą Garka Po raz pierwszy wzmiankowana w 1440 r. jako własność królewska. Według lustracji (z 1661-65 r.) Głównym obiektem w czasach lustracji był „dwór albo raczej pałac z kamienia murowany, ale jeszcze nie dokończony”, który zajął miejsce dwóch drewnianych dworów, zniszczonych podczas wojen (przez Kozaków, Szwedów i Węgrów). Folwarkiem , zarządzali starostowie chełmscy, wśród których szczególne zainteresowanie miejscowością wykazywał stolnik i krajczy litewski Krzysztof Potocki (z czasem podczaszy litewski). Magnat, posiadający również Stopie, Krzywowolę, Czułczyce i Sajczyce, wybrał Nowosiółki na swoją siedzibę i przystąpił do budowy przedstawionego wcześniej pałacu. Ostatecznie jednak zrezygnował z inwestycji i w 1660 r. wydzierżawił starostwo Florianowi Orchowskiemu. Właścicielką pałacu w tym samym roku była Elżbieta Dunin Jarecka. W 1676 r. starostwo chełmskiego przejęli Rzewuscy, którzy po blisko stu latach (w 1769 r.) przekazali je Węgleńskim. Po trzeci rozbiorze, zarządzający ziemią chełmska Austriacy, sprzedali dobra w ręce prywatne. W 1833 r. dobra zakupił Leon Niemirowski, wywodzący się z Niemirówka na Podolu (dobra zostały zniszczone przez odziały rosyjskie w okresie powstania kościuszkowskiego). Wychowywany przez Wydżgów Leon, dzierżawił część gruntów starostwa chełmskiego od 1815 r. Wkrótce założył nowe folwarki, które otrzymały nazwy od imion członków rodziny Niemirowskich (Tytusin, Leonin, Józefin, Henrysin) Po trzynastu latach (w 1856 r.) przekazał dobra swym wnukom (synom Józefa) – Juliuszowi i Leonowi Niemirowskim. Bracia byli zaangażowanymi działaczami konspiracji przed powstaniem styczniowym (Leon pełnił funkcje naczelnika okręgu chełmskiego). W wyniku tzw. „sprawy chełmskiej” (fali aresztowań po zabójstwie agenta rosyjskiego Aleksandra Starczewskiego) w 1862 r. zostali aresztowani przez władze carskie. Majątek początkowo został skonfiskowany przez Rosjan, jednak po odbyciu kary (dwa lata twierdzy) do Nowosiółek powrócił Juliusz Niemirowski. Po 27 latach zesłania powrócił również Leon Niemirowski. W 1870 r. w związku z zadłużeniem dóbr, Juliusz Niemirowski sprzedał większość gruntów kolonistom niemieckim, reprezentowanym przez Fryderyka Wilhelma Kamenza (kontrakt podpisano 21 lipca 1870 r.), pozostawiając sobie resztówkę z murowanym dworem (zniszczonym w 1915 r.). W wyniku transakcji powstały kolonie niemieckie: Nowosiółki (Wilhelmwald), Janów, Józefin, Henrysin, Julianów i Adolfin. Po śmierci Juliana Niemirowskiego w 1897 r. dobra odziedziczył jego syn Jan Misiewicz. W okresie międzywojennym część dóbr dzierżawili Stefan Świeżawski (210 ha) i Borys Zalewski (219 ha). Istniała tutaj szkoła powszechna, w której w 1918 r. uczyło się 44 dzieci. W okresie II wojny światowej w Nowosiółkach funkcjonował niemiecki obóz pracy. Po dawnym zespole dworsko-parkowym (obecnie obiekt jest w rękach prywatnych i na terenie dawnego założenia ogrodowego funkcjonują trzy gospodarstwa) pozostały fragmenty ogrodu. Zespół dworski usytuowany był na wzgórzu opadającym w kierunku zachodnim. Od zachodu wzgórze opływa rzeczka Garka. Zachowany ogród posiada powierzchnię 1,5 ha i dawniej miał charakter ogrodu włoskiego. Zachowały się rzędy lip wyznaczające zasięg ogrodu oraz na zachodnim skraju aleja klonowa. W parku znajduje się ok. 130 drzew reprezentujących 4 gatunki, przede wszystkim: klon zwyczajny (40 sztuk), lipa drobnolistna (35 sztuk), robinia akacjowa (30 sztuk) i jesion wyniosły (20 sztuk). Do najcenniejszych nalezą: klony zwyczajne (o obwodach od 80 do 120 cm i jeden o obwodzie 230 cm), robinia akacjowa (do 150 cm), pomnikowy klon jawor (300 cm) oraz lipy drobnolistne (od 300 do 450 cm). http://www.gmina.chelm.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=48 Pozostałości parku dworskiego Niemirowskich.Stare lipy.
zdjęcia październik 2010r.