Aleksandrów
ŁUKÓW gm.
Aleksandrów – wieś w 1878 r. była jeszcze kolonią, która miała w posiadaniu 683 morgi ziemi. Powstała ona na bazie rozległego majątku Łazy. Majątek ten w 1866 r. liczył 2706 mórg ziemi, z tego na grunty orne i ogrody przypadało 680 mórg, na łąki – 184, na pastwiska i zarośla – 269, na lasy – 1031. Nieużytki i place zajmowały 542 morgi.
Po uwłaszczeniu, na mocy ukazu carskiego z 1864 r., część folwarku zajęli pracujący tam chłopi. Pozostałą część majątku właściciel sprzedał bogatszym rolnikom.
Z informacji zawartych w „Kronice Szkoły Powszechnej w Aleksandrowie” wynika, że wieś ta powstała z części majątku Łazy, którego właścicielem – jeszcze w roku 1863 – był niejaki Dobraczyński.
Dziedzic ten, oprócz rozległego folwarku, posiadał doskonale prosperujące na swym terenie zakłady przemysłowe – to jest browar i gorzelnię. Niewielki ten przemysł przynosił właścicielowi bardzo duże zyski.
Po uwłaszczeniu rozpoczęła się parcelacja dóbr Dobraczyńskiego. Dokończył jej następny dziedzic Karol Nowowiejski , który zbankrutował. W tym czasie wielu polskich chłopów opuszczało wieś i przenosiło się do miast w poszukiwaniu pracy w rozwijającym się kapitalistycznym przemyśle.
Inni bogaci chłopi, zwłaszcza Niemcy wyznania ewangelickiego, wiedząc o sprzedawanych majątkach ziemskich w okolicy Łukowa i Serokomli masowo wykupywali ziemię obszarniczą, wznosząc zabudowania dość daleko od siebie oddalone.W listopadzie 1870 r. przybył w te strony pierwszy kolonista niemiecki, August Jakubowski, a za nim podążyli inni. W krótkim czasie przybyło do obecnego Aleksandrowa i Łazów 47 osób (w tym tylko 7 wyznania katolickiego, pozostałe były ewangelikami).
Kolonia Aleksandrów powstała, jak informują materiały, w 1870 r. i przyjęła nazwę (jak sugerowano w w/w „Kronice”) na cześć i pamiątkę panującego w tym czasie w Rosji cara Aleksandra II (1855 – 1881). Nic w tym dziwnego, jako że chłopi byli wdzięczni carowi za uwłaszczenie – a zwłaszcza za bezpłatne przyznanie ziemi, którą uprawiali, a która dotąd należała do dziedziców.
Koloniści niemieccy wykupili 919 mórg ziemi i w dniu 25 listopada 1870 r. wydzielili 5 mórg ziemi „dla dobra wszystkich” oraz 3 morgi ziemi pod budowę kaplicy.
Szkołę i kaplicę, wraz z mieszkaniami i innymi budynkami dla nauczyciela i pastora, wznieśli w latach 1870 – 1871. Pierwszym prywatnym nauczycielem niemieckich kolonistów był August Thomas . Szkołę utrzymywali sami koloniści.
W okresie I wojny światowej liczba ludności niemieckiej w Aleksandrowie gwałtownie spadła.
Rosjanie, wycofując się z tych stron w lipcu 1915 r. zabrali ze sobą wiele rodzin niemieckich, wywożąc je w głąb Rosji. Część z tych ludzi wróciła po ustaniu działań wojennych w 1918 r. Inni – prawdopodobnie osiedlili się na stałe w Rosji.
Staraniem Inspektora Szkolnego w Łukowie, Władysława Matuszkiewicza , szkoła kolonistów niemieckich została przejęta na własność Skarbu Państwa. Odtąd uczęszczali do niej uczniowie zarówno pochodzenia polskiego, jak i niemieckiego.
Mianowany został kierownik, który objął obie szkoły powszechne i nimi zarządzał. Nauczycielem w tej szkole był Eugeniusz Sztyler z żoną. Był on wyznania ewangelickiego. Długie lata nauczycielem, a następnie kierownikiem Szkoły Powszechnej, zaś po II wojnie światowej – Szkoły Podstawowej w Aleksandrowie był Wiktor Szaniawski.
W końcowym okresie okupacji hitlerowskiej, w 1944 r. w Aleksandrowie powstała Spółdzielnia Spożywców „Promień”, w której ludność (głównie wysiedlona z terenów włączonych do III Rzeszy) zaopatrywała się w niektóre artykuły „kartkowe”, spożywcze i przemysłowe.
Po II wojnie światowej spółdzielcy z Aleksandrowa oraz z innych wsi Gminy Gołąbki zorganizowali na początku 1948 r. Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”.
Oddanie, na początku lat 70-tych, do użytku części Zakładów Mięsnych oraz fabryki „PONAR-REMO”, jak też rozbudowa i modernizacja istniejących dotychczas zakładów pracy Łukowa spowodowało, że liczba mieszkańców Gromady Aleksandrów, utrzymujących się ze źródeł pozarolniczych, dynamicznie rosła.
W końcu 1997 r. mieszkało w Aleksandrowie 471 osób narodowości wyłącznie polskiej – jako że ludność niemiecka została przesiedlona (w początkowym okresie okupacji hitlerowskiej) na zachodnie tereny polskie, wcielone jesienią 1939 r. do Rzeszy – i już w te strony nie powróciła.
Henryk Szczęśniak WEDŁUG NOTATKI ZE STRONY https://www.lukow.ug.gov.pl/index.php?id=103&id2=101
zdjęcia październik 2011r.
