Polskie dwory

W Suchodołach brak jest informacji o właścicielach w XVII w. za wyjątkiem Teresy Silnickiej 1676. W latach 1753 - 1809 dobra Suchodoły należały do Ignacego Migczyńskiego. Kolejną właścicielką była Anna z Bielskich Migezyńska, a następnie Jan Sława Hakenszmit, który wzniósł tu w 1816r. nowy klasyczny dwór (data powstania i herby Ses Hulsen umieszczone są na trójkątnym frontonie portyku elewacji głównej). Po jego śmierci właścicielką została żona Teresa z Błaźnowskich Haken - Szmitowa, a od 1846r. Antoni Wierzbicki. W II połowie XIXw. Suchodoły należały do rodziny Kołaczkowskich. Kolejnym właścicielem do 1919r. był Bolesław Michalski a następnie jego spadkobiercy. Suchodoły położone są na wschodnim krańcu wyniosłości Giełczewskiej zajmując górną część doliny Marianki będącej lewobrzeżnym dopływem Wieprza. W formie "Suchodoły" nazwa wsi pojawia się już w 1359 roku. Brak jest podstaw żeby można było łączyć tę nazwę z zabagnioną wtedy doliną Marianki. Suchodoły są gniazdem rodowym Suchodolskiego Herbu Janina. Pierwsza informacja o tej miejscowości pochodzi z czasów Kazimierza Wielkiego. W roku 1388 jako właściciele są wymienieni Sułko z Giełczwi i Maciej z Suchodołów - sędzia Ziemi Lubelskiej. Z ariańskim dresem dziejów Suchodołów wiąże się historyczne istnienie w miejscowości cmentarza ariańskiego i kaplicą arian położonych w północnej części obecnego zespołu dworskiego. Obecnie cmentarz nie istnieje a wielokrotnie przebudowana kaplica ariańska znajduje się w ruinie. W tym okresie istnieje także obronny zamek (dwór) na miejscu, którego wzniesiono później zachowany do dziś klasycystyczny dwór. Wzmianka dotycząca interesującej nas nazwy wsi pochodzi z czasów panowania Kazimierza Wielkiego. Wynika z niej, że Suchodoły położone były wówczas na peryferiach polskiej Ziemi Lubelskiej granicząc z ruska Ziemia Chełmską, którą władał wtedy uznający zwierzchność książąt litewskich Jurij (Jerzy) Narymutowicz. Wzmianka nie pozwala na ustalenie właściciela wsi. A zatem miejscowość to musiała istnieć już wcześniej, być może nawet przed rokiem 1243, o ile tak interpretować można położony w Ziemi Sandomierskiej, do której należała wówczas Ziemia Lubelska, Suchodół - miejsce bitwy między Konradem Mazowieckim a Bolesławem wstydliwym. Etymologia nazwy wsi jest trudna do ustalenia. Bowiem wieś Suchodoły nie posiada dotąd monografii historycznej. Tym niemniej istnieją dokumenty wiążące się z jej zabytkami, sporządzone dla potrzeb służb konserwatorskich zlecane do wykonania przez Wojewódzkiego Konserwatora zabytków w Lublinie. Arianie w Suchodołach. Jednym z takich wyznań był arianizm - nazywano antytrinitarzami, a w Polsce - braćmi Polskimi. To wyznanie znalazło wielu zwolenników na całym świecie. W Polsce ów odłam znalazł wielu zwolenników zarówno wśród chłopów, mieszczan, czy szlachty, a zwłaszcza na Małopolsce i na Wołyniu. Główny ośrodek radykalnego nurtu braci Polskich stanowił Kraków, który miał posłużyć jako wzór miasta wprowadzającego w życie ich ideały, innym ważnym ośrodkiem był Pińczów. Kaplica poariańska w Suchodołach W dawnym zespole dworsko - pałacowym w Suchodołach, przy szosie między mostem a remizą strażacką, zachowały się do chwili obecnej ruiny budynku z białego kamienia określanego jako "kaplica poariańska". Obiekt pierwotny wzniesiony został przez Suchodolskich na początku XVII w. i służył wyznawcom arianizmu do odprawiania swoich obrzędów religijnych. Po zaprzestaniu związanych z tą religią praktyk religijnych zostaje najprawdopodobniej w XVII w. przebudowany na spichlerz. Po 1816 roku przebudowany jeszcze został kilkakrotnie pełniąc funkcję budynku mieszkalnego tzn. czworaku. Po upaństwowieniu w 1944 stanowił własność urzędu gminy w Fajsławicach i jeszcze do lat 70 - tych, używany był przez dawnych pracowników folwarku. Obecnie zachowały się jedynie mury, natomiast całkowitemu zniszczeniu uległy: dach, podłogi, podpiwniczenie, drzwi, okna. W pobliżu kaplicy poariańskiej , zapewne w okolicy obecnej remizji strażackiej istniał dawniej cmentarz arjański,.http://fajslawice.info/index.php?p=4&page=9 Pałac na mokradłach.
Zdjęcia marzec 2010r.oraz foto przedwojenne dworu dostarczone przez M.Noble z Australii