Polskie dwory

Celejów – wieś nad rzeką Bystrą, Otaczają ją strome stoki lessowych wzgórz. Dopełnieniem walorów przyrodniczych są rzadkie gatunki roślin, jak choćby pływająca na stawach salwinia i pojawiający się na ich obrzeżach paprotnik kolczysty. Spotkać tu można też chronione gatunki ptaków, między innymi perkoza i otolana. W średniowieczu na cyplu wzgórza ulokowało się tu grodzisko. Była też i siedziba rycerska, należąca do Jakuba i Pawła z Chotczy herbu Nabram II. W drugiej połowie XVI wieku ród Choteckich wybrał Celejów na swoją główną siedzibę i wzniosła tu murowany piętrowy dwór – zamek, który przed rokiem 1570 Emarcjanna z Choteckich wniosła jako wiano do rodziny Andrzeja Dunin-Borkowskiego. W 1676 r. władał tu Franciszek Andrzejewski herbu Nałęcz. Dwór w czasie użytkowania przez kolejnych właścicieli przechodził różne przebudowy: w 1740 r. Tarłowie przebudowali siedzibę wg projektu architekta Franciszka Mayera, a w 1800 roku ponownej rozbudowy podjęli się Lubomirscy. W latach 1823-1831 zamek należał do Czartoryskich. Ośrodkiem stała się dobudowana do pałacu z dala widoczna neogotycka wieża, nawiązująca do powszechnej w tym czasie mody na średniowiecze. Czartoryscy wybudowali w Celejowie w 1828 r. jedną z pierwszych papierni w Polsce. Fabryka działała 22 lata, zaopatrując w papier m. in. książęcą rezydencję Czartoryskich w Puławach. W roku 1850 z powodu braku zamówień została przekształcona w młyn. Dziś pozostały po niej tylko ruiny. Zamek celejowski w 1847 roku przeszedł na własność Marcina Klemensowskiego. Po pożarze w 1847 r. został odbudowany w 1890 r. przez Józefa Klemensowskiego, zachowując ideę gotyckiego krajobrazu, o czym świadczy ogromny głaz narzutowy usytuowany na skraju łąki pod wieżą z wykutym napisem: „Jak świat stary od Potopu, kiedy przywędrowałem w te strony, leżałem u stoku góry w Piekielnym dole na bochotnickiej granicy. Wola Józefa Klemensowskiego siła 14 wołów 24 – ech koni i 50 ludzi postawiły mnie gdzie stoję w Celejowie dnia 24 kwietnia 1894 roku. Służę za przykład niepewności rzeczy losów ludzkich. Niechaj będzie pochwalone imię Boskie na wieki.” Po drugiej wojnie światowej pałac i otaczający go park uległ dewastacji, co było skutkiem działalności powojennych mieszkańców pałacu - dawnych robotników folwarcznych: meble i inne sprzęty zostały rozkradzione, zaś na parterze hodowano bydło. Później mieściła się tu Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla Pracujących. Obecnie znajduje się tu Samodzielny Publiczny Zakład Opiekuńczo-Leczniczy dla Psychicznie i Nerwowo Chorych i można go podziwiać jedynie z zewnątrz. W Celejowie na głębokości ok. 1200 m występują złoża geotermalne o temperaturze do 40 stopni. Opracowano projekt ich wykorzystania pod nazwą „Lubelskie termy”. Jeżeli uda się go zrealizować, to te źródła zasilą rekreacyjne i lecznicze kąpieliska, które tu powstaną.
zdjęcia 2009r.notatka www.celejow.netoraz fotki z 3.11.2024