Rachodoszcze
ADAMÓW gm.
Wieś położona w obrębie Roztocza. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1696, kiedy Sebastian Szur sprzedał Ra-chodoszcze wraz z Szewnią Janowi Piaseckiemu z Czermna. . W 1697 roku istniał tu dwór na planie prostokąta z bocznym alkierzem, trójdzielny, półtoratraktowy, z sienią na osi. Dwór został spalony przed rokiem 1697, a odbudowany przed 1711 rokiem .Prawdopodobnie w XVII wieku tutejszy dwór ufortyfikowano. Do dziś widoczne są ślady wałów ziemnych w kształcie czworoboku, zapewne z czterema bastionami, a ślady jednego z nich zachowały się do tej pory.
Ponadto w roku 1720 notowano tu drewniany dwór na planie prostokąta, trójdzielny, dwu i półtraktowy, z sienią na osi.. Dwór wybudowano przed rokiem 1720 .W roku 1707 wieś stanowiła własność Józefa Blinowskiego, a w latach 1711-12 właścicielami wsi byli Aleksander Tarnowski i Marianna Dzie-duszycka. Następnie dobra dziedziczył Kajetan Tarnowski, który w 1738 roku ofiarował z folwarku w Rachodoszczy ćwierć żyta i ćwierć hreczki dla szpitala ubogich przy klasztorze dominikanów w Krasnobrodzie .
W 1764 roku dobra Krasnobród wraz z Rachodoszczą odziedziczył Antoni Fortunat Tarnowski, żonaty z Zuzanną Iłowiecką . W 1823 roku majątek trafił po ojcu do Feliksa Tarnowskiego, a następnie w 1853 roku odziedziczyli go: Jan Aleksander, Adam i Gustaw Tarnowscy. W 1868 roku dobra krasnobrodzkie w całości należały do Gustawa Tarnowskiego, który w 1872 roku sprzedał je za 300 tyś. złp Michałowi Chmyzowskiemu. Ten ostatni w 1879 roku sprzedał je za 67 194 rubli Aleksandrowi Załuskiemu. W 1893 roku kupili Rachodoszcze za 45 tyś. rubli Baltazar i Władysław Brodowscy, ale w roku następnym jedynym właścicielem został Władysław (APZ, Akta hipoteki Rachodoszcze).
W 1875 roku dobra Rachodoszcze składały się z folwarku Rachodoszcze, Zalesię, nomenklatury Pasieka i Czarnowody. Rozległość dóbr wynosiła 1649 mórg, natomiast folwark w Rachodoszczy i ogrodów, 52 morgi łąk i 3 morgi wody. Było tutaj 14 budynków, w tym l murowany (SGKP, t. IX, s. 353). W końcu XIX wieku przez wieś przebiegała linia kolejowa z Lublina do Bełżca. W 1891 roku dobra Rachodoszcze należały do Aleksandra Za-łuskiego (Pamjatnaja Kniżka...., 1891). W 2 pół. XIX wieku Załuskowie wznieśli w Rachodoszczy drewniany dworek. Wokół niego istniał park. Pod koniec lat 70-tych XX wieku w pobliżu dworku wybudowano murowany kościółek, a przy nim niską dzwonnicę na rzucie ośmioboku, w formie kapliczki.
Około 1911 roku folwark w Rachodoszczy kupił Antoni Matuszak z Janówki, a w 1913 roku właścicielem był Jan Grela.W latach 1914-17 we wsi zorganizowano niemiecki szpital polowy. Przed 1914 rokiem istniała w Rachodoszczy jednoklasowa szkoła rosyjska o trzech oddziałach, a w 1916 roku rozpoczęto organizację polskiego szkolnictwa.
23 września 1939 roku w okolicach wsi ciężkie walki toczyły jednostki rozwiązanego dzień wcześniej Frontu Północnego, m. in. Wołyńska, Mazowiecka i Kombinowana B K oraz 28 pułk piechoty z 10 DP. Okres okupacji niemieckiej zapisał się tragicznie dla mieszkańców wsi. W odwecie za pomoc udzieloną przez mieszkańców ruchowi oporu dnia 20 grudnia 1942 roku Niemcy dokonali pacyfikacji wsi. Zginęło wówczas od kuł hitlerowców 46 osób. 10 kwietnia 1943 roku żandarmeria rozstrzelała we wsi 34 osoby, w tym 31 mieszkańców Rachodoszcz. 9 lipca 1943 roku wieś została wysiedlona (ok. 500 Polaków) i częściowo spalona. Osadzono tu kolonistów niemieckich, których w grudniu 1943 roku zaatakował oddział AK E. Błaszczyka „Groma" http://www.roztocze.com/index.php?option=com_content&task=view&id=125&Itemid=75
Dwór nie istnieje w miejscu dworu postawiona kaplica kościoła katolickiego.
zdjęcia październik 2010r.
