Konstantynów
KONSTANTYNÓW– gm.
- zespół pałacowy, nr rej.: A/128 z 8.08.1956, z 18.10.1956 i z 15.12.1966:
- pałac, poł. XVIII, 1 poł. XIX, XIX/XX
- park, 1 poł. XIX
- zespół folwarczny przy pałacu, XIX/XX, nr rej.: A/128 z 20.10.1998:
- rządówka
- ogród
- gorzelnia
- spichrz
- stajnia cugowa
- magazyn
- 4 obory
Konstantynów , wieś na Równinie Łukowskiej nad Czyżówką. Początkowo wieś nosiła nazwę Kozierady i wchodziła w skład dóbr mielnickich. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1452, kiedy to Świętosław z Kozierad otrzymany w spad-ku majątek sprzedał Witoldowi, Aleksandrowi i Jakubowi z Trzebini. W XVI wieku Kozierady były własnością rodu Bohowitynowiczów (Bohowitynów). W 1583 roku przeszły one w ręce Mikołaja Kiszki, który jeszcze w tym samym roku zapisał je swojej żonie Barbarze z Chodkiewiczów. Potem właścicielami Kozieradów zostali Szujscy, od których przeszły one w ręce rodziny Sierzputowskich, a następnie Warszyckich.
W 1660 roku w Kozieradach przez trzy tygodnie stacjonował Stefan Czarniecki, który szedł z wojskiem na wojenną wyprawę. Tutaj miał miejsce słynny pojedynek Jana Chryzostoma Paska z brać-mi Nurzyńskimi i Jasińskim. Barwnie ten pojedynek, jak również obozowe życie opisał Pasek w swoich pamiętnikach.
W 1678 roku z Teresą Warszycką ożenił się Jan Pieniążek herbu Odrowąż, który znacznie powiększył dobra mielnickie, dokupując Witulin,Nosów, Wólkę Nosowską, Komarno i Bukowice. W 1699 roku przejął on po swojej ciotce Kozierady. Jedyna córka Jana i Teresy, Maria Kazimiera, wyszła w 1700 roku za mąż za Karola Juliusza Odrowąż-Siedlnickiego, wnosząc mu
w posagu m.in. Kozierady.
Syn Karola Juliusza i Marii Kazimiery, Karol Józef Odrowąż Siedlnicki zbudował w 1744 roku w Kozieradach pałac. Wcześniej w tym miejscu stał prawdopodobnie drewniany dwór, który spłonął
w pierwszej połowie XVIII wieku. Projektantem nowej, barokowej budowli był architekt Jan Henryk Klemm. Pałac otaczał park krajobrazowy w stylu francuskim oraz barokowy ogród, który tarasami schodził do brzegu sztucznie utworzonego jeziora. W pobliskim lesie urządzono ptaszarnię i zwierzyniec. Karol Siedlnicki wystarał się u króla Augusta III, którego był faworytem, o prawa miejskie dla Kozierad. Nowe miasto nazwał na cześć swojej żony Konstancji Konstantynowem.
W 1792 roku Konstantynów nabył od Siedlnickich Tomasz Walerian Aleksandrowicz. Prawdopodobnie pałac już wtedy był w ruinie. Jego syn, Stanisław, przekształcił w 1804 roku jedną z zachowanych oficyn w późnoklasycystyczny dwór, zaprojektowany przez architekta Fryderyka Alberta Lessela. Po jego śmierci dobra konstantynowskie przeszły w ręce Stanisława „Witolda” Aleksandrowicza po uzyskaniu przez niego pełnoletności. Postawił on na uprzemysłowienie i rozwój majątku. Podnie-sienie kultury agrarnej i rozwój hodowli przyczyniły się do zwiększenia dochodów z majątku. Pozwoliło to na dokonanie następnej przebudowy pałacu. Dokonano jej według projektu Franciszka Jaszczołda w 1840 roku.
Jedyna pozostała przy życiu córka Aleksandrowicza wyszła za mąż za Tadeusza Plater-Zdyberka wnosząc mu w posagu dobra konstantynowskie
w 1870 roku. Przeprowadził on kolejną przebudowę pałacu pod kierunkiem Józefa Piusa Dziekońskiego na przełomie XIX i XX wieku. Wtedy budowla uzyskała swoją klasycystyczno-neogotycką formę. Z fundacji Plater-Zdyberków wzniesiono też
w latach 1906 – 1909 nowy neogotycki kościół pod wezwaniem św. Elżbiety Węgierskiej. Fundatora pochowano w krypcie pod prezbiterium kościoła. Obok kościoła znajduje się murowana plebania zbudowana po 1910 roku.
Z przełomu XIX i XX wieku pochodzą zabudowania folwarku, które znajdują się nieopodal miasteczka. Zachowała się do naszych czasów rządcówka z ogrodzeniem, gorzelnia, spichlerz, obora, stajnia cugowa. W okresie między-wojen-nym Konstantynów odwiedził marszałek Józef Piłsudski. Wydarzenie to upamiętniono pomnikiem, który został w 1939 roku zniszczony przez Niemców. Zrekonstruowano go w 1995 roku. W bezpośrednim sąsiedztwie miasteczka znajduje się leśniczówka, obok której zorganizowano pokazową hodowlę dzików. Jest tu również stara drewniana, przykryta stożkowym, gontowym dachem, kapliczka.
W 1944 roku w okolicy działał oddział Armii Krajowej pod dowództwem majora Stefana Wyrzykowskiego „Zenona”. Pozorowanymi działaniami odwracał on uwagę Niemców od akcji wydobycia niewypału pocisku V-2 z nadbużańskiego starorze-cza. W 1944 roku na mocy reformy rolnej PKWN majątek został rozparcelowany, a pałac przejął Skarb Państwa. Umieszczono w nim szkołe, która mieściła się tu do początków XXI wieku. W 2007 roku powstało Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kon-stantynowskiej.
Zdjęcie marzec 2009 r , notatka Marka Nasiadki