Drzewce
NAŁĘCZÓW - gm.
- zespół dworski, nr rej.: A/754 z 8.02.1978:
- dwór
- spichrz
- park i aleje dojazdowe
Słowo "Drzewce" kojarzy się z drzewem, drzewo z korzeniami, a korzenie z pochodzeniem, dziedzictwem i przeszłością. Drzewce to wieś położona na Płaskowyżu Nałęczowskim, który pokrywają podatne na erozję lessy. Prawdopodobnie nazwa wsi wywodzi się właśnie od ilości drzew rosnących na tych terenach, bądź też od broni noszącej nazwę "drzewce". Pierwotnie nazwa miejscowości to Drewce lub Drzewcza. Obecna nazwa Drzewce utrzymuje swą nazwę od roku 1880. W roku 1874 Stanisław Wołk-Łaniewski, ówczesny właściciel majątku Drzewce, zlecił wykop fundamentów pod dom mieszkalny na swoim folwarku. Podczas prac odkryto neolityczny grobowiec kultury tzw. amfor kulistych. Jest to świadectwo istnienia osadnictwa na terenie Drzewiec już około 3100 r. p.n.e. W wykopanym grobie odkryto kości i ślady ogniska, po którym pozostały resztki węgla i popiołu. Znajdowały się tam również różnej wielkości naczynia i siekierka z krzemienia. Pierwsza historyczna wzmianka o dziejach Drzewiec pojawia się w roku 1380. Wieś Drzewcza jest własnością szlachecką i należy do klucza dóbr bochotnickich. Ówczesnym właścicielem majątku był Wojciech z Drzewiec. Na podstawie akt Ksiąg Ziemskich Lubelskich można prześledzić imiona kolejnych właścicieli majątku. Byli nimi m.in. Jan z Drzewiec, Grot z Drzewiec herbu Jastrzębiec i Jasica z Drzewiec.
Od roku 1852 właścicielami ziem należących do Drzewiec, Bronic i Łopatek byli Wołk-Łaniewscy. Wołk-Łaniewscy byli ziemianami z rodowodem ruskim. Ich znakiem rodowym był herb Korczak, a siedzibą pałac w Bronicach. Na uwagę zasługuje informacja, iż przedstawicielka tego rodu była żoną Jana Stockiego, ministra spraw wewnętrznych w rządzie Jana Kucharzewskiego. Następną sławną członkinią tego rodu była Małgorzata Łabędzka-Kocherowa urodzona w roku 1917 w Bronicach - polska tłumaczka literatury tureckiej; autorka prac teoretycznych z teatrologii i religioznawstwa, po II wojnie światowej redaktorka Polskiego Radia w Warszawie. Obecnie w pałacu Bronickim znajdują się zbiory Biblioteki Łopacińskich. Bardzo ciekawą historię ma również las Drzewiecki. W 1944 roku przez las przemaszerowało 600 partyzantów Armii Ludowej dowodzonej przez Mieczysława Moczara "Mietka", który stoczył potem bitwę z oddziałami niemieckimi pod Rąblowem. W lesie Drzewieckim stacjonowały również wojska rosyjskie. Pozostałościami po bytowaniu wojska są liczne doły w ziemi, dawne ziemianki - schronienia żołnierzy.
Ciekawostką jest fakt, że w latach 1448-1449 w gronie studentów Uniwersytetu Krakowskiego znalazł się mieszkaniec Drzewiec, Wawrzyniec syn Grzegorza. W roku 1457 na tenże uniwersytet został zapisany szlachecki syn z Drzewiec, Paweł, syn Grota. Paweł herbu Jastrzębiec był już w latach 1461-1469 bakałarzem sztuk wyzwolonych. Wiemy o nim również i to, że w latach 1470-1480 był dziedzicem jednego z folwarku w Drzewcach. LEGENDA.W 20-leciu międzywojennym mieszkańcom wsi żyło się bardzo ciężko. Wielu z nich mieszkało w prymitywnych warunkach, żyli w nędzy, nosili połatane spodnie i buty. Kobiety pracowały przy obróbce lnu, przędły włókna za pomocą wrzeciona lub kołowrotka. Fornale pracowali we dworach u dziedziców Łaniewskiego i Głębockiego. Autorytetem we wsi cieszyli się przede wszystkim gospodarze, którzy posiadali ziemię. Pogardzano wyrobnikami i parobkami. Bogaci rodzice nie pozwalali swoim dzieciom żenić się z biednymi dziewczętami lub chłopcami, których rodzice nie posiadali ziemi stanowiącej podstawę życia i określającej pozycję społeczną. Jedna z opowieści przekazywana przez mieszkańców głosi historię pochodzącego z Wąwolnicy Jana Gosławskiego, który był parobkiem. Zakochał się w bogatej pannie pochodzącej z Drzewiec Helenie Żeleźniak. Dziewczyna nie dostała pozwolenia na małżeństwo z parobkiem. Zrozpaczeni młodzi ludzie popełnili razem samobójstwo. Wstrząśnięci rodzice wypełnili wolę córki po jej śmierci: połączono ich w jednej mogile. Miejscowość znana jest w całej Polsce, ponieważ od roku 1997 istnieje tu rozlewnia wód mineralnych "Cisowianka", wydobywana ze źródła "Cisy". w/g oprac. Ewa Pyśniak
Zabytek w kiepskim stanie technicznym , zdjęcie 2009 r.