Polskie dwory

Już w 1330r. Mełgiew wymieniana jest w liczbie włości Dzierzka, kanonika krakowskiego, i jego brata Hostasjusza, przeniesionych na prawo niemieckie. Wieś znana w XIVw. jako Mełgiew należy do Mełgiewskich i Firlejów. W XV w. dziedzicem lub dzierżawcą jest Jan Podoleński herbu Lewart. W 1565 r. jak podaje "Lustracja województwa lubelskiego", dobra dzielą się na Mełgiew Nicolai i Mełgiew Skinder. W 1667r. płaci tu pogłówne Jan Biskupski od 82 poddanych, a Stanisław Dunin Głuszyński od 57 poddanych. Na początku XVIIIw. Mełgiew jest w rękach Stoińskich, w 1726r.- Jacka Stoińskiego, sedziego ziemskiego lubartowskiego. W 1747r. włascicielem jest Dominik Stoiński , a nastepnie Feliks. Ostatni z rodu Stoińskich linii mełgiewskiej umiera w 1818r, a w 1819r. dobra Mełgiew zostają sprzedane na licytacji Wojciechowi Wiercieńskiemu, podstaroście drohickiemu, założycielowi lubelskiej linii Wiercienskich.W tym czasie następuje podział dóbr na trzy części: Mełgiew Podzamcze, Jacków i Trzeciaków, a każda z nich należy do innego własciciela. Od 1822 roku właścicielem Podzamcza i Jaszczowa jest generał Ludwik Kicki.W 1831r. po śmierci gen. Ludwika Kickiego w bitwie pod Ostrłęką w czasie powstania listopadowego jego żona przenosi sie do Jaszczowa, a majątek Megiew Podzamcze kupuje Kazimierz Puchała, od 1818r. sekretarz Lubelskiego Towarzystwa Przyjaciól Nauk.Po śmierci Kazimierza Puchały dobra m. Jacków i Podzamcze przechodzą w ręce jego wnuków Szlubowskich - Joanny i Józefa, sędziego pokoju okręgu radzyńskiego zamieszkałego na stałe w Branicy koło Radzynia. Do Szlubowskich należy też rozległa pałacowa rezydencja w Radzyniu. W 1870r. włascicielem Mełgwi Podzamcze jest Korwin Szlubowski. Po małżeństwie Stefanii ze Szlubowskich z Edwardem Rulikowskim dobra te znajdują się w tękach Rulikowskich aż do 1944r. Ostatnimi właścicielami są Maria i Zygmunt Rulikowscy. Po II wojnie światowej zespół pałacowo-parkowy użytkowany jest kolejno przez: szkołę rolniczą, hotel robotniczy, spółdzielnię produkcyjną i od 1956r. przez szkołę podstawową i rolniczą. W czasie długoletniej historii kształtowania się obronnego ośrodka dworskiego, a nastepnie rezydencji pałacowej w Mełgwi - Podzamcze można wyróżnić cztery okresy: - na przełomie XIII i XIVw. istnieje tutaj dwór lub zamek obronny z drewna i kamienia, który następnie zostaje rozbudowany i zburzony przy końcu XVIIIw. .W dostepnych źródłąch brak przekazu o istnieniu ogrodu zamkowego; - okres "Stoińskich" wiążę się z powstaniem zespołu pałacowego, który powstaje na starym zrębie. Jest to pałac barokowy z przylegającym regularnym ogrodem od strony południowej. Na planie z 1846r. widnieje pałac z dwoma bocznymi skrzydłami i towarzyszące mu regularne założenie ogrodowe o zarysie prostokąta, co wskazuje na symetrię podziałów w obrębie jego wnętrza. - okres Szlubowskich i Rulikowskich. Wtedy prawdopodobnie na głównej osi za pałacem powstaje szeroki salon ogrodowy otoczony rzadkimi okazami drzew, przechodzący w aleję spacerową. W czasie przebudowy pałacu w XIX i XXw. fragmenty ogrodu uzyskują swobodny ukłąd alejek, powstaje tez mała architektura(fontanna,taras z balustradą, owalny gazon z podjazdem na dziedzińcu itp.) - po 1944r. kolejni użytkownicy zaniedbują zespół pałacowo- parkowy, nie przeciwdziałając zamieraniu rzadkich okazów drzew i dewastacji zabytkowych budynków. Ten stan uległ nieco poprawie z chwilą przejęcia obiektu przez szkołę. www.podzamcze.scholaris.pl/viewpage.php?page_id=1Mieści się szkoła podstawowa.
zdjęcia październik 2009r oraz foto przedwojenne pałacu numer 1,3,5,7 dostarczone od M.Noble.i fotki z 2024 autorstwa Bartka Ścibury