Polskie dwory

Wielgolas miejscowość, którą wzmiankowano po raz pierwszy w 1519r. W 1540r. nazwę zapisano Vyelkijlasz, w 1565r. - Wielki Lasz, w 1576r. Wielkilas, w 1613 - Wielkilasz, w 1660r. - Wielgolas, następnie w 1765r. -Wielkolas, 1789r. - Wielgolasz. Nazwa odnosiła się do wielkich lasów, rozciągających się dookoła małej, założonej na ich skraju wioski. Już w połowie XVI wieku istniał w Wielgolesie folwark. W XVIII wieku, kiedy starostwo latowickie znajdowało się w rękach rodziny Czartoryskich w Wielgolesie istniał pałac, który został w latach 1790-1791 wyremontowany. Pałac przebudowano w połowie XIXw. Generalny remont przeprowadził ówczesny właściciel majątku generał Franshave Dobra dworskie wraz z przyległościami w XIX wieku zmieniały kilkakrotnie właściciela. Kupił je w 1837r. od Skarbu Królestwa Polskiego Jerzy Fanshave, jenerał lejtnant wojsk cesarsko-rosyjskich. Od 1859r. należały do jego syna Jerzego, od 1862r. do Jana Ordęgi, od 1870r. do Jana Kadowa, od 1877r. do Jana Golcza, od 1888r. do Władysława Golcza, a w 1904r. zakupił je Bogdan Wyleżyński. W posiadaniu rodziny Wyleżyńskich dobra dworskie pozostawały do lipca 1944r.Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej, na mocy dekretu z dn. 6.IX.1944r. majątek rozparcelowano. Ziemię folwarczną otrzymali bezrolni, małorolni gospodarze Wielgolasu i okolic. B.Wyleżyński jeszcze w 1944r. został wywieziony przez swoich pracowników w okolice Otwocka, a po wojnie osiedlił się na stałe w Warszawie. Pałac, wzniesiony w stylu neorenesansowym. Jest on murowany, otynkowany, boniowany na narożach, częściowo parterowy, a częściowo piętrowy i podpiwniczony. Wzniesiony został na planie wydłużonego prostokąta z trójosiową częścią piętrową od wschodu, wysuniętą ryzalitowo od frontu i od ogrodu, w którą częściowo wtopiona została trójkondygnacjowa czworoboczna wieża. Układ zewnętrzny jest nieco nieregularny, od frontu, nie na osi położony jest portyk złożony z dwóch par kolumienek toskańskich, drugi podobny portyk ulokowano na tarasie od zachodu. Układ pomieszczeń we wnętrzu pomimo przekształceń pozostaje dwutraktowy. W części frontowej zachował się hol, na prawo od niego mieścił się pokój stołowy, a na lewo gabinet i kancelaria. W części ogrodowej na wprost holu mieścił się salonik z wyjściem na taras, na prawo od niego salon, a na końcu pokój biblioteczny. Na piętrze w części ogrodowej mieścił się pokój gościnny, dalej na piętrze sypialnia i pokoje dziecinne, wnętrza pałacu nie miały dekoracji malarskiej i sztukatorskiej. Po remoncie przeprowadzonym w latach 1914-1918 pomieszczenia umeblowano meblami empirowymi i biedermeierowskimi, a w jadalni znajdował się komplet mebli gdańskich. Suteryny pod pałacem były wykorzystywane na kuchnię, pokój dla służby, pralnię i magiel, a w wieży mieścił się zbiornik na wodę. Pałac był skanalizowany. Dachy na budynku były czterospadowe, kryte blachą, a na wieżę założony był czterospadowy blaszany hełm. (T.Jaroszewski, 1999).W malowniczym parku krajobrazowym, pochodzącym z pierwszej połowy XIX wieku wśród licznych okazów starodrzewia ulokowana jest obszerna polana, staw od zachodu oraz wzgórze w części wschodniej. Notatka na podstawie artykułu Z.T.Gajowniczaka.lW rękach prywatnych od 1996r. Właścicel chętnie udzielił informacji o pałacu.Zadbany.
zdjęcia wrzesień 2009r.