Polskie dwory
woj.lubelskie,łódzkie,małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie , śląskie , świętokrzyskiei warmińsko- mazurskie
POTWORÓW gm.
Potworów
- park dworski, XVIII, nr rej.: 302/A z 19.07.1985
- karczma, 1 poł. XIX, nr rej.: 393/A z 12.09.1988
Jedna z legend mówi, że żył tu okrutny rycerz rozbójnik, który łupił kupców, przejeżdżających traktem od Sandomierza i Radomia ku przeprawie na Pilicy.
Położenie starego Potworowa, zwanego wtedy Oxa, nie jest znane, ustne przekazy mówią o dwóch hipotetycznych miejscach: pierwsze to okolice stawu Budzyń, drugie zaś to las w Rdzowie przy drodze ku Przystałowicom.
Rok powstania parafii jest nieznany. Już w XIII wieku istniał kościół modrzewiowy (obecnie w tym miejscu znajduje się park) pod wezwaniem św. Doroty.
Pierwszą wzmiankę o Potworowie można znaleźć u Jana Długosza w „Liber Beneficjorum” t.j. str 390, który opisując dziesięciny dla kościoła Panny Maryi w Sandomierzu pisze „Potworow villa propraim parachialem eaclesiam habens in se, cujus haeredes Paulus Pothworowsky ect”. Kościół przynależał wtedy do archidiecezji Gnieźnieńskiej.
W XV wieku dziedzicami Potworowa byli Paweł Potworowski herbu Dębno i Jakub z Rzeszotkowej Woli herbu Łabędź. Wieś miała 20 łanów kmiecych dających dziesięcinę kościołowi Sandomierskiemu wartość około 15 do 16 grzywien. Było też 6 karczem, dwóch ogrodziarzy i jeden folwark należący do Pawła Potworowskiego.
W „Liber Beneficjorum” Łaskiego Potworów nazwany jest w tytule rozdziału „Pothvorow alis Oxa oppidum”, a w opisie zaraz na początku „in eadem Pothvorow villa”. Określenie Potworowa raz miastem, raz wsią może być traktowane jako pomyłka lub, że Potworów był miastem i tracił to prawo w pewnych okresach.
W XVI wieku właścicielami Potworowa byli Wolscy. W początkach XVI wieku z Potworowem związany był arcybiskup Gnieźnieński Jan Gruszczewski – krewny właścicieli majątku. Znany był w całej Polsce z swej rozrzutności – choć wspomagał finansowo swoją rodzinę.
W 1620 roku posiadłość przeszła w ręce Podkańskich. Istniał w tym czasie duży drewniany dwór wraz z parkiem.
26 lutego 1834 roku spłonął kościół. Przez 30 lat nabożeństwa odbywały się w szopie. W 1770 roku Stanisław Podkański opat cystersów z Sulejowa, brat dziedzica Potworowa hr. Podkańskiego podkomorzego sandomierskiego Antoniego przystąpił do budowy (własnym kosztem) nowego kościoła.
W XIX wieku majątek przeszedł w ręce Bonieckich, którzy zbudowali dwór murowany, rozebrany w 1982 roku. W 1884 roku osada liczyła 31 domów i 341 mieszkańców. Folwark w 1884 roku posiadał 829 mórg.
W 1915 roku wojska austriackie zburzyły wieże kościoła, która nie została odbudowana do dnia dzisiejszego.http://www.potworow.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&sub=8&menu=20&strona=1
Teren parku ogrodzony.w rękach prywatnych.W miejscu dawnego dworu nowoczesny dwór z 2009r.służący jako dom weselny.
Zdjęcia maj 2010 r