Polskie dwory
woj.lubelskie,łódzkie,małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie , śląskie , świętokrzyskiei warmińsko- mazurskie
CIEPIELÓW – gm.
Wielgie
- park, XVIII, nr rej.: 745 z 20.12.1957:
- kurnik
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1234 r. Wielgie posiada wczesnośredniowieczny rodowód. Już w 1414 r. (za Oleśnickich) Janusz - właściciel Wielgiego i Łazisk ufundował kościół parafialny. W 1508 r. Wielgie należało do Anny Weszmuntowskiej. W 1569 r. dziedzicem był Jan Krempski. W 1662 r. dwór oraz większa część wsi (110 poddanych) należały do Mikołaja Głogowskiego, który w 1666 r. został kasztelanem radomskim. Drugi dwór wraz z mniejszą częścią wsi (18 osób) należały do Mikołaja Stogowskiego. Prawdopodobnie w XVI w., w odległości 400 m na północ od kościoła parafialnego wybudowano kościół (p.w. św. Wojciecha) z czerwonej cegły, istniejący do dziś (obecnie jest to kaplica cmentarna na miejscowym cmentarzu). W 1789 r. Wielgie należało do Giebułtowskich.
Około roku 1791 wieś przejął ród Karczewskich i dziedziczył do 1944 r. (ponad 150 lat). Pasjonatów malarstwa zainteresuje fakt, że w miejscowości Wielgie przebywał i tworzył Jacek Malczewski. Jeden z najwybitniejszych i najbardziej uznanych artystów w historii polskiej sztuki.Dowodem na to jest obraz malarza zatytułowany "Dzieciństwo - Jacek nad stawem w Wielgiem" - z cyklu Moje życie.
Paroletni (1867-1871) pobyt Malczewskiego w majątku wuja Feliksa Karczewskiego ugruntował w artyście poczucie polskości, wrażliwość na piękno ojczystego krajobrazu oraz znajomość rodzimego folkloru, z którego czerpał artystyczne inspiracje. W czasie pobytu w Wielgiem opiekę pedagogiczną nad Jackiem Malczewskim sprawował Adolf Dygasiński - przyszły pisarz i publicysta.
Dwór Karczewskich rozebrano po wprowadzeniu reformy rolnej w 1944 r. i eksmitowaniu ówczesnych właścicieli. Po dworku została "aleja kasztanowa" i piwnica. Nieopodal parku są obory, suszarnia chmielu i kurnik (ptaszarnia) należące niegdyś do dziedzica.
Ozdobą Wielgiem są również stawy rybne. We wspomnianej "alei kasztanowej" rośnie 600-letni dąb. Drzewo ma 630 cm w obwodzie i 27 m wysokości i jest cennym pomnikiem przyrody.
W 1991 r. Muzeum Wsi Radomskiej zakupiło drewnianą dzwonnicę pochodzącą z około 1870 r. W 1993 r. rozebrano zabytkową, drewnianą świątynię (zabytek klasy III), a na placu obok zbudowano nowy kościół murowany. Trzy zabytkowe ołtarze (barokowe i rokokowe) z drewnianej świątyni pw. św. Wawrzyńca zdobią jego wnętrze.
Wielgie jest miejscem akcji powieści Wacława Karczewskiego pt. "W Wielgiem".
obecnie w rękach prywatnych- właścicel niechętny turystom. Zdjęcia marzec 2009 r