Stok Lacki
SIEDLCE – gm.
- zespół pałacowy, 2 poł. XIX, nr rej.: 343 z 31.12.1983:
- pałac
- oficyna
- park
Etymologia nazwy wsi jest związana z etniczną granicą na rzece Liwiec (jeszcze od średniowiecza), po drugiej stronie rzeki znajduje się Stok Ruski. Stok-wschodnia część, typowa wieś i „laski" (obecnie „lacki") - gdzie mieści się pałac. Stok, nazwa pochodzi od wyrazu oznaczającego potok. Stok, stoczek, potok, potoczek to nazwy tego samego desygnatu, mają zróżnicowanie terytorialne. Nazwa stok występuje w północno-wschodniej Polsce, natomiast potok, potoczek w południowej. Jest to stara osada, wieś i były folwark, niegdyś przynależny do gminy Stara Wieś, obecnie Siedlce. 13. VII 1832 roku na mocy testamentu kasztelanowej Heleny Chrapowickiej, sukcesorem jej włości został ppłk Stanisław Rostworowski. W jego ręce przechodziły: Stok Lacki (40 włók i 26 włók leśnych), Pruszyn (36 włók bez lasu), Błogość (36 włók bez lasu) oraz inne dobra, razem 200 włók. Było to jedynie potwierdzenie istniejącego już stanu, Rostworowski bowiem od czasu ślubu z Urszulą z hr. Potulickich, zawartego 24.IV.1826 roku, gospodarował już w Pruszynie.
Neorenesansowy pałac, w którym w latach 1945-50 mieściła się Szkoła Podstawowa, a następnie Państwowy dom Dom Dziecka.wybudowany z wykorzystaniem sklepionych krzyżowo piwnic dawnego dworu w 1875 roku dla Wyszomirskich.
Po śmierci hrabiego Wyszomirskiego Żydzi zlicytowali pałac, a ziemię o powierzchni około 700 ha rozprzedali chłopom. Pałac nabył hrabia Brzozowski, doprowadzając wnętrze budynku do porządku. Autorem projektu pałacu jest Bolesław Podczaszyński (1822-1876), należący do wziętych architektów, twórcy projektów wielu willi, kamienic, budynków gospodarczych, z których warto wymienić choćby kilka: kościół w Woli Ossowińskiej, restauracja pałacu w Tomaszowie Rawskim, budowa kaplicy grobowej w Waliszewie i inne.
Interesująco prezentuje się także barokowa, ludowa kapliczka z pierwszej połowy XIX wieku, murowana, kryta dachami siodłowymi z rzeźbą św. Jana Nepomucena. Znajdowała się także w Stoku Lackim druga kapliczka boniowana, zwieńczona trójkątnym szczytem, we wnętrzu na cokole z rzeźbą św. Floriana. Można ją było odnaleźć na wschód od centralnej części wsi tzw. Gryczanej Górze, na grobie zmarłych na cholerę w 1831 r. i żołnierzy carskich poległych w walce z powstańczym oddziałem wcześniej wspomnianego Czarkowskiego. Kapliczka ta w 1975 roku została zniszczona na wskutek eksploatacji złóż żwiru.
Obecnie miejscowa społeczność czyni starania dla jej odtworzenia. Poza tym znajduje się tu zabytkowa murowana oficyna z drugiej połowy XIX wieku, chałupa z końca XIX wieku oraz resztki parku krajobrazowego. Według notatki http://www.stok.gminasiedlce.pl/o-nas-stok/rys-historyczny-stoku-lackiego-4115/. Pałac i park dobrze utrzymany. Obiekt zagospodarowany przez Ośrodek Szkolno - Wychowawczy.
zdjęcia październik 2012r.
