Polskie dwory

Rudno powstało w XV wieku. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1415 roku z „Księgi Ziemi Czerskiej”, Nazwa pochodzi od słowa ruda , czyli słowa oznaczającego dawny zakład hutniczy. Zwykle takie zakłady połączone były z odkrywkowa kopalnia rudy żelaza. W 1791 roku Rudno kupił Marcin Chrzanowski . Kupił je dzięki temu , że posiadał wiele dochodowych urzędów. W 1779 roku został regentem komisji Skarbu Koronnego , w 1783 był już burgrabia ( zarządcą ) zamku warszawskiego . Kolejne lata to kolejne urzędy i tytuły – w 1785 roku wybrano go cześnikiem warszawskim , w 1788 podsędkiem w 1794 roku chorążym warszawskim. Król odznaczył go orderem św. Stanisława. Ożenił się z Marianną z Adryhiewiczów , miał syna Maksymiliana i córki Elzbietę, Mariannę, Józefe i Rozalię. Po śmierci zony Marianny ożenił się powtórnie z Józefa z Szemplińskich, i pozostawił synów: Kazimierza i Józefa, oraz córkę Kunegundę. Po upadku Rzeczypospolitej Marcin Chrzanowski wyprowadził się ze stolicy i nie piastował już żadnych godności. Zajął się gospodarowaniem w licznych wsiach, które kupił. Rudno stało się jego główna siedziba i właśnie tu wybudował około 1800 roku pałac. Po jego śmierci w 1811 roku majątek przechodzi w posiadanie wdowy, Józefy z Szemplińskich, a następnie córki Zuzanny, zamężnej po Walentym Markowskim, sędzią pokoju ( 1818 rok ) i posłem powiatu łukowskiego ( 1820 rok ).. Po matce, Rudno odziedziczył syn, Władysław Markowski. Rudno na początku XIX wieku liczyło 249 mieszkańców , a było tu 28 domów mieszkalnych. Po uwłaszczeniu folwark Rudno liczył 2004 morgi ziemi. W 1921 roku wieś Rudno liczyła 42 domy i 337 mieszkańców. Folwark zas 4 domy i 88 mieszkańców. Na początku XX wieku folwark Rudno kupił Zygmunt Świętochowski, a potem odziedziczył go jego najmłodszego syn Roman, w którego posiadaniu pozostawały do października 1944 roku. Obszar dóbr w 1929 roku wynosił 308 h. Po 1945 roku w pałacu mieściła się szkoła podstawowa, po kilku latach uległ dewastacji. Zabezpieczono go, wzmocniono koronę murów i położono nowy dach. Mieścił się w nim Dom Pamiętnikarstwa Polskiego oraz ogólnopolski Klub Robotników Piszących. Następnie pałac został sprzedany przez Gminę Kołbiel firmie Metromis Sp z o.o., która w roku 2001 ogłosiła upadłość. 15 listopada 2001 roku Syndyk masy upadłości sprzedał pałac prywatnemu inwestorowi, który w roku 2003 rozpoczął renowację pałacu i adaptację do celów mieszkalnych na podstawie Decyzji Nr 807/2002 wydanej przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie. Pałac został wzniesiony około 1800 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego Marcina Chrzanowskiego, chorążego warszawskiego. Klasycystyczny, murowany z cegły, otynkowany. Zbudowany na starych piwnicach, pochodzących prawdopodobnie z XVIII wieku. Piętrowy, na planie prostokąta z czterokolumnowym portykiem toskańskim, zwieńczonym trójkątnym szczytem pośrodku elewacji frontowej. Od ogrodu dwa silnie wysunięte ryzality połączone tarasem . Na parterze za portykiem półkolisty, dwukondygnacyjny holl z pierwotnie drewnianą – dzisiaj marmurową klatką schodową. Na piętrze znajduje się sala balowa w kształcie litery L, przedzielona czterema kolumnami doryckimi. Dach czterospadowy, kryty dachówką ( zastąpiona w latach 80-ych XX wieku blachą miedzianą, a następnie w roku 2003 dachówką ceramiczną ). Pałac położony jest w zabytkowym parku o powierzchni 9,04 h. Od strony północnej znajduje się kompleks stawów oraz rzeczka otoczona lasem olchowym. Pałac jest dwupiętrowy, z piwnicami sklepionymi kolebką półkolistą i koszową z lunetami. Posiada plan prostokąta z portykiem od frontu oraz dwoma skrajnymi ryzalitami od tyłu, połączonymi tarasem. Układ wnętrz jest dwutraktowy, nieco przekształcony. W sieni posadzka wykonana pierwotnie z szarego i czerwonego marmuru - w roku 2003 posadzkę wymieniono na marmur czerwono – kremowy. W narożach frontowych budynku znajdowały się pierwotnie dwie owalne klatki schodowe (lewa usunięta w. XIX, a w jej miejsce wbudowane w obu kondygnacjach gabinety). W przyziemiu mieści się kuchnia. Spiżarnia oraz alkierz od pn-wsch. kryte są sklepieniem kolebkowym, pozostałe pomieszczenia posiadają stropy. Na piętrze znajduje się wielka sala balowa na planie litery L, przedzielona jest ona czterema kolumnami doryckimi (z nich jedna murowana kryje we wnętrzu przewód kominowy). We wnętrzach zachowano dwa kominki marmurowe, klasycystyczne z 1 ćw. w. XIX oraz resztki jesionowych i dębowych parkietów. Zewnątrz elewacje ujęte są na narożach pilastrami i zwieńczone belkowaniem. Portyk o czterech kolumnach toskańskich w wielkim porządku, zwieńczony jest trójkątnym frontonem. Okna w profilowanych obramieniach, w przyziemiu posiadają trójkątne szczyciki, zaś w sali balowej są porte-fenetry. Dach czterospadowy pokryto dachówką. Zachowały się resztki parku z 1 poł. w. XIX, z aleją dojazdową i podjazdem na osi od frontu oraz śladami tarasów ziemnych od strony pn-wsch. opadających ku łąkom i dwóm symetrycznie położonym stawom, rozdzielonym groblą.źródło http://www.bycwiecej.pl/material,rys-historyczny,65.html
zdjęcia kwiecień 2009