Polskie dwory

Ceranów – duża gminna wieś , w obszarze Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego. Stare zapiski z XII i XIII wieku mówią, że wcześniej, w X wieku, Ceranów zamieszkiwali Jaćwingowie, lecz zostali wyparci na wschód, za Bug, przez liczniejszych Słowian z Mazowsza. Nazwa Ceranów (początkowo Czyranowo, Czeranowo, Ceranowo), jak twierdzi miejscowa ludność, najprawdopodobniej wywodzi się od kaczek cyranek. Niektórzy utożsamiają ją z piękną cerą córki dawnego właściciela Ceranowa (cera nowa – Ceranów). Ks. Jan Jakubik w monografii “Ceranów dawniej i dziś” podaje jeszcze inną, wcześniejszą nazwę Ceranowa, a mianowicie “Kadłuby Podborne”. Nazwa Kadłuby wywodzi się od starych, spróchniałych drzew, zwanych kadłubami. Jednak powszechnie przyjęła się nazwa Ceranów, gdyż poprzednia nie była “miła dla ucha”. Początki osadnictwa w Ceranowie sięgają jeszcze czasów pogańskich. Fakt ten potwierdziły wykopaliska i miejsca, takie jak “Mogiłki” – groby pogańskie, “Kaplica” – dawny “święty gaj” pogański. W okresie międzywojennym, jak i po wojnie, wykopano tu duże ilości glinianych naczyń różnych wielkości i kształtów, w których składano prochy zmarłych, jak też przynoszono potrawy dla ich duchów. Wykopywane, czarne naczynia były ręcznie zdobione. Mogiłki znajdują się zaraz za wsią, na górce, przy drodze wiodącej do wsi Rytele, po lewej stronie. Z powyższych danych wynika, że życie kwitło tu w czasach wczesnego średniowiecza. Pierwszy dwór założono tu na początku XV wieku. Fundatorką pierwszego kościoła była Katarzyna Pietraszko, ówczesna właścicielka Ceranowa. Była tu unicka cerkiew, która stała do 1812 roku. W ciągu następnych stuleci zmieniali się dziedzice: najpierw Ceranów należał do Ossolińskich, później do Krasińskich a następnie do Górskich. Dzięki Ludwikowi i Paulinie Górskim w roku 1876 został wybudowany pałac, w którym obecnie mieści się szkoła podstawowa i gimnazjum. W czasie II wojny światowej część pałacu uległa zniszczeniu, resztę majątku rozkradła miejscowa ludność. W 1950 r. pałac został podpalony. Dopiero w 1956 r. ruinami pałacu zainteresowała się Okręgowa Dyrekcja Kolei Państwowych w Warszawie. Pałac został odbudowany, ale do parterowego budynku dobudowano jeszcze piętro. Przez wiele lat służył jako dom wypoczynkowy dla dzieci pracowników kolei. Dawny pałac, a obecny budynek szkoły położony jest w zabytkowym parku. Park ten jest ostoją pięknych drzew – pomników przyrody oraz świadectwem myśli estetycznej minionych pokoleń. Całość dopełnia urokliwe położenie nad stawem, którego spiętrzone niekiedy wody tworzą maleńki wodospad. Zarówno pałac jak i park powstały dzięki staraniu p. Górskich, dziedziców Ceranowa. Atrakcyjności krajobrazowi dodaje jeszcze zabytkowa aleja lipowa, która łączy park z drogą krajową. W uznaniu zasług Paulina i Ludwik Górscy zostali pochowani w krypcie kościoła, który ufundowali, a ich wizerunki mają swoje honorowe miejsce w murach kościelnych. W pobliżu ołtarza znajduje się drewniana tablica z wizerunkiem Ludwika Górskiego – zaś po przeciwnej stronie kościoła na podobnej tablicy umieszczono portret Pauliny Górskiej z domu Krasińskiej. Ponadto w kościele znajdują się trzy herby fundatorów kościoła: herb fundatorki pierwszego drewnianego kościoła, dwa pozostałe to herb fundatorów rodziny Górskich “Boża Wola” i herb rodziny Krasińskich “Ślepowron”. Prawdopodobnie istnieje jeszcze tajemnicze przejście prowadzące od kościoła do dawnego pałacu hrabiego Górskiego przebiegające pod stawem. Opracowano na podstawie:Autor Honorata Kowal Współpraca Hanna Onyszk Zespół pałacowy i park zadbany.W pałacu mieści się zespół szkół.
zdjęcia sierpień 2010r.