Polskie dwory

Istnienie w Kupientynie założenia rezydencjonalnego od okresu średniowiecznego do XVIII wieku, było bezpośrednio związane z funkcjonowaniem Sokołowa. Z zachowanej kopii przywileju lokacyjnego wystawionego w dniu 30 marca 1424 roku w Grodnie dowiadujemy się, że była to lokacja prywatna. Sokołów wraz z wsiami Kupientyn i Rogów położonymi w ziemi drohickiej, otrzymał na własność za wierną służbę Mikołaj Depeński, sekretarz i dworzanin Witolda. Przywilej lokacyjny pozwala nam wreszcie sądzić, iż na terenie miasta były wyodrębnione trzy główne ośrodki: polski albo lacki przy rynku lokacyjnym i ruski przy rynku ruskim oraz siedziba pana faudalnego w odległym o ok. 2 km. Kupientynie. Zabudowania dworu w Kupientynie (najokazalsze w całej włości) robiły wrażenie warownego grodziszcza. W dobrym stanie były także zabudowania folwarczne. Stan inwentarza we wszystkich folwarkach włości sokołowskiej był także znaczny folwark w Kupientynie specjalizował się w hodowli owiec, których chowano ponad czterysta. Pod koniec XVIII wieku omawiane dobra stanowiły własność Adama Szydłowskiego, starosty mielnickiego. Od 1819 r. własność Teodora i Edwarda Szydłowskich, w 1827 r. Edwarda Szydłowskiego a od 1863 roku dziedziczył Antoni Lubicz Szydłowski. W 1889 roku przeszły w ręce Jadwigi i Adolfa Zembrzyckich. Od 1911 r. właścicielami byli Jadwiga i Czesław Winniccy do 1946 r. Obecnie w miejscu omawianego założenia rezydencjonalnego zachowały się budynki dziewiętnastowieczne. Zespół jest położony poza wsią między drogami, jedną przechodzącą przez wieś, drugą prowadzącą z Kupientyna do wsi Wyrąb. Z pozostałych dwóch stron dotyka pól uprawnych. Założenie ma kształt zbliżony do pięcioboku. Część południowo-zachodnią zajmuje park. północno-wschodnią folwark. Granicę parku wyznaczają szpalery lipowe i lipowo-kasztanowe. Na głównej północno-południowej osi kompozycyjnej stoi dwór. Przed dworem ślady owalnego podjazdu oraz zanikający między dwoma niewielkimi stawami dawny podjazd do dworu. Aktualnie do dworu i części folwarcznej prowadzi droga od strony północnej. Folwark pozbawiony jest drzewostanu, układ dróg przypadkowy, obecne budynki nie tworzą zwartej kompozycji, są rozrzucone po całym terenie folwarku Obiektami zabytkowymi są. pralnia, obora, spichlerz i wieża ciśnień, towarzyszy im nowa obora , wiata i budynek gospodarczy. Najbliżej dworu stoi pralnia, na północny-wschód od niego. Za pralnią zlokalizowano oborę W dużej odległości od nich zlokalizowano od północnego-wschodu wieżę ciśnień i spichlerz. Między spichlerzem a dworem stoją nowe obiekty. Dwór został wybudowany ok. połowy XIX w., prawdopodobnie przez Edwarda Szydłowskiego. Wymurowany z cegły, obustronnie tynkowany. Piwnice sklepione kolebkowo. Podłogi deskowe na legarach, parkiety. Stropy drewniane, belkowe z tynkowaną podsiębitką z niewielkimi fasetami. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo-stolcowa, z podwójnym stolcem i podwójną jętką. Dach kryty blachą ocynkowaną. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana. Okna trójdziałowe, część z sześciopolowym podziałem, kilka okien jednoskrzydłowych. Drzwi zewnętrzne i wewnętrzne jedno- i dwuskrzydłowe, płycinowe. Piece grzewcze kaflowe. Schody wewnętrzne drewniane, zabiegowe z drewnianymi tralkowymi balustradami. Zewnętrzne betonowe, wylewane. Balkony z żeliwnymi balustradami i nażeliwnych wspornikach. Dwór wzniesiony na planie mocno wydłużonego prostokata z ryzalitami po bokach i na osi. Ryzalit środkowy trzykrotnie szerszy. Przy elewacji bocznej zachodniej niewielka, prostokątna dobudówka Dwutraktowy, pięciodziałowy, szesnastopomieszczeniowy. W dziale środkowym odpowiadającym ryzalitowi środkowemu od frontu obszerna sień poprzedzona podcieniem arkadowym. W trakcie tylnym na środku sień, po stronie zachodniej kuchnia, wschodniej pokój. Ryzality boczne podzielone na trzy pomieszczenia. Część wschodnia mięzyryzalitowa złożona z obszernego salonu i wąskiego gabinetu /od tyłu/. W części zachodniej, w trakcie frontowym dwa pokoje, tylnym – dwa pokoje i korytarz z klatką schodową na górę. Na górze dwutraktowy układ sześciu pomieszczeń. W części folwarcznej, przy granicy z parkiem znajduje się pralnia zwrócona frontem na zachód. Została wybudowana pod koniec XIX wieku. Murowana z cegły na zaprawie wapiennej, obustronnie tynkowana. Piwnica sklepiona kolebkowo. Posadzka betonowa. Strop drewniany, belkowy, z deskową podsiebitką. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo – jętkowa. Dach kryty czerwoną dachówką, karpiówką. Okna drewniane, futrynowe, jednoskrzydłowe, trójpolowe. Szczytowe dwuskrzydłowe. Drzwi drewniane, futrynowe, obite blachą. Wzniesiona na planie prostokąta, jednoprzestrzenna. Piwnica jednoprzestrzenna. Korpus podpiwniczony, parterowy, prostopadłościenny, z dwuspadowym dachem. Elewacje otynkowane, na cokole, zwieńczone prostym belkowaniem. Szczytowa, południowa (frontowa) jednoosiowa, na osi prostokątne drzwi a w szczycie okulus. Szczyt gzymsowany. Elewacja tylna, północna z oknem na osi i okulusem w szczycie. Elewacje boczne trójosiowe, okna wąskie półkoliście zwieńczone. Wnętrze dostępne od frontu, z betonową posadzką, tynkowanymi ścianami, nagim belkowym stropem. Doświetlone z trzech stron. Wejście do piwnicy od strony wsch., jednobiegowymi, niskimi schodami. Piwnica ciemna, nakryta kolebką. Sklepienie i ściany tynkowane. Za pralnią znajduje się obora wybudowana pod koniec XIX wieku. Murowana z cegły na zaprawie wapiennej, obustronnie tynkowana. Wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta, przejazdowa jednotraktowa, trójdziałowa. Dział pn. o połowę węższy od pozostałych, w nim po obu stronach przejazdu jednoprzestrzenne magazynki. Bryła parterowa niepodpiwniczona, prostopadłościenna, zwarta, nakryta dwuspadowym dachem. Wnętrze dostępne od strony szczytów, na środku szeroki przejazd, przy nim rowy odprowadzające gnojowicę i barierki z rur metalowych. Przestrzeń hodowlaną przedziela poprzeczna ścianka, w każdej części po 6 boksów. Magazynki dostępne z przejazdu. We wszystkich pomieszczeniach betonowe posadzki, nagie bielone stropy, tynkowane ściany. Bliżej granicy północnej założenia dworskiego, znajduje się spichlerz, wybudowany pod koniec XIX wieku. Murowany z cegły na zaprawie wapiennej, obustronnie tynkowany. Podłoga drewniana, deskowa, na legarach. Strop drewniany, belkowy na dwóch podciągach, te zaś podparte sześcioma słupami – każdy. Na belkach białe podłogi poddasza. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo – stolcowa. Dach kryty falistym eternitem. Okna drewniane, skrzynkowe, jednoskrzydłowe, trójpolowe. Drzwi drewniane, futrynowe, dwuskrzydłowe, deskowe, proste, zawieszone na żelaznych pasowych zawiasach. Schody drewniane zabiegowe z podestem. Wzniesiony na planie prostokąta, jednoprzestrzenny w obu kondygnacjach – parteru i poddasza. Bryła niepodpiwniczona, parterowa z użytkowym poddaszem, prostopadłościenna, zwarta, nakryta dwuspadowym dachem. Do zupełnie nie spotykanych budowli, w ówczesnym czasie, należy wieża ciśnień, usytuowana w północno – wschodnim narożniku założenia folwarcznego. Wybudowano ją około 1911 roku. Murowana z cegły czerwonej na zaprawie wapiennej, fugowanej. Posadzka betonowa. Strop betonowy na trelgach. Więźba dachowa drewniana krokwiowo – jętkowa z „mnichem”. Schody metalowe typu drabiniastego. Zbiorniki metalowe. Stolarka okienna drewniana, skrzynkowa, jednoskrzydłowa. Drzwi zewnętrzne metalowe. Park otaczający dwór zachował się w niezbyt dobrym stanie. Owalny podjazd uległ częściowemu zatarciu, rozrosła się tu grupa drzew, głównie podrosty. Granicę północną i zachodnią wyznaczały niegdyś szpalery lipowe i lipowo-klonowe, obecnie mocno przerzedzone, szczególnie przy granicy północnej. Przestrzeń między szpalerami granicznymi i owalnym podjazdem, wypełniona była grupami drzew – świadczą o tym pozostałe jeszcze dosyć liczne stare drzewa w południowej części i nieliczne już w części północnej. Wśród drzewostanu zdecydowanie przeważają drzewa liściaste: lipa drobnolistna, klon pospolity, wiąz szypułkowy, kasztanowiec biały, robinia biała. Z iglaków występuje świerk pospolity.Według http://sabnie.pl/gmina/ciekawe-miejsca/zespol-dworski-w-kupientynie/
zdjęcia październik 2012r.