Gąsiorowo
ZARĘBY KOŚCIELNE gm.
- park dworski, XIX, nr rej.: A- 656 z 21.07.1981
Gąsiorowo powstało w XV wieku. Pierwszy zapis (Ganssyorowo) pochodzi z 1442 roku. Już rok później notuje się w grodzie łomżyńskim rycerza Borzysława z Gąsiorowa (Borzyslaus de Gąsiorowo). Nazwa wsi pochodzi od apelatywu „gąsior”.
Gąsiorowo było siedzibą rodu Gąsiorowskich herbu Ślepowron. Lecz był to ród notowany tylko w XV wieku i następnie dwaj bracia z tego rodu kupili majątek w okolicach Drohiczyna (Kuczyno Wielkie) i przejęli nazwisko Kuczyńscy, dając początek nowemu wpływowemu rodowi na Podlasiu, ich kuzyni w ziemi nurskiej wymarli.
Historia tej wsi odbiega nieco od innych okolicznych wsi będących w rękach szlachty. Nie wytworzył się tu zaścianek szlachecki, lecz folwark ziemski, wioska chłopska i dwór.
Według danych z 1578 roku dziedzicem wsi był tylko jeden rycerz; Mateusz Bogucki.
Według danych z końca XVIII wieku wieś należała do parafii Zuzele, a jej dziedzicem był Ksawery Ołdakowski.
Mazowieckie wsie drobnoszlacheckie często stawały się w dawnej Polsce obiektem drwin reszty szlachty. Szlachta mazurska była uboga, często niepiśmienna. Cechowała ją również ostrożność i nieufność. Nadrabiano to buńczucznym zachowaniem i pilnowaniem swych praw szlacheckich. Teoretycznie każdy szlachcic mógł zostać królem w myśl hasła „szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie”. Jednak w praktyce było nieco inaczej. W starych zapiskach zapisano taką anegdotę o pewnym szlachcicu, Ołdakowskim pochodzącym z tej wsi. „Imć pan Ołdakowski nauczał młodych takiej polityki: Gdy kto łże, zawsze mu powinieneś w oczy powiedzieć, łgarstwo jest bowiem rzeczą szpetną, która i temu ubliża, kto go słucha, a udaje że wierzy wen. (...) Tak więc, gdy chłop łże, to mów mu prosto z mostu „Łżesz bratku”. Gdy szlachcic łże, to powiadaj mu” Kłamiesz acan dobrodziej, pływasz po piasku, polujesz lub farbujesz” Gdy magnat łże, to mów tak „Jaśnie wielmożny pan drukujesz, malujesz, ozdabiasz, haftujesz, złocisz, przędziesz, snujesz, nakrapiasz, barwisz, żeglujesz lub zjechałeś z gościńca niechcący”.
Pierwsze bliższe dane na temat wielkości Gąsiorowa pochodzą z 1827 roku, w tym czasie naliczono tu 12 domów i 98 mieszkańców.
Po wspomnianym wyżej Ksawerym dziedziczył tu Karol Ołdakowski. Wymieniany jest on jako właściciel jeszcze w 1858 roku. Natomiast w 1864 roku na mocy ukazu uwłaszczeniowego w tej wsi nastąpiło uwłaszczenie ziemi dworskiej, powstało tu 17 gospodarstw (osad) na 202 morgach ziemi. Do miejscowego dworu należał odtąd tylko folwark Gąsiorowo oraz Obiecana. Pierwszy z folwarków liczył 740 mórg, a drugi 321. Były one położone głównie po prawej stronie Bugu, z lewej strony było tylko 210 mórg łąk. Tak, więc cały majątek zajmował 1 181 mórg z czego aż 568 zajmowały lasy. Las ten był bardzo dobrze pielęgnowany. W Słowniku Geograficznym występuje długi opis gospodarki leśnej w tych dobrach. W latach osiemdziesiątych XIX wieku właścicielami tych dóbr byli: Aniela i Konstanty Apoznańscy.
W latach 1863- 1914 w okolicach Gąsiorowa znajdował się poligon wojsk rosyjskich. Każdego roku, od wiosny do jesieni (1863-1914r.) żołnierze rosyjscy zgrupowani byli na poligonie ćwiczebnym rozciągającym się między Bugiem a torem kolejowym w pobliżu wsi Gąsiorowo i Podgórze.
W czasie spisu powszechnego z 1921 roku w tej wsi notowano 9 domów i 53 mieszkańców. Obok wsi istniał też folwark o tej samej nazwie. Było w nim 6 domów i 59 mieszkańców, wśród nich było 13 katolików i 46 wyznawców judaizmu. Właścicielem folwarku w okresie międzywojennym był Marceli Suchcicki.
W czasie II wojny światowej władze niemieckie utworzyły tu miejsce straceń dla Polaków w ramach tak zwanego „ostrowskiego pierścienia śmierci”, życie straciło tu około 400 osób.Według http://www.zareby-kosc.pl/gim/gasiorowo.htm. Park dworski zaniedbany.
zdjęcia listopad 2012r.