Polskie dwory

Niegdyś na północnym krańcu jeziora Hańcza leżał majątek Stara Hańcza. Od XVII w była to siedziba właścicieli wielkich dóbr hańczańskich. Majątek obejmował północną część obecnego Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Na wzgórzu z widokiem na jezioro Hańczę stał tu dwór otoczony parkiem z którego pozostała lipowa aleja. Pod zabudowaniami znajdowały się rozległe piwnice. Jeśli dostrzeżemy ruiny, to są pozostałości piwnic. Dwór przetrwał II wojnę światową w niezłym stanie, lecz później spłonął. Obok dworu wzniesiono kaplicę z grobami Mirskich, rodziny właściciela majątku od 1813 roku - księcia Tomasza Bogumiła Światopełka-Mirskiego. Wcześniej, do roku 1803 władała nim rodzina hrabiów Scypion-Grabowskich. Tomasz Bogumił Światopełek-Mirski zapisał się w historii nie tylko tego regionu. Był posłem na sejm i prawnikiem, ale też masonem. Uczestniczył w postaniu listopadowym i w tym czasie współredagował suwalską gazetkę powstańczą "Goniec Województwa Augustowskiego". Po upadku powstania emigrował w końcu przeszedł na prawosławie.Wracając do Powstania Listopadowego, w Starej Hańczy zbierali się powstańcy i magazynowano broń. Tu też rozegrała się bitwa powstańców z oddziałem carskim. Polegli powstańcy zostali pochowani w parku przy dworze. Na wozie znajdowała się kasa pancerna powstańców. Podobno wóz z kasą został zepchnięty, przez okrążonych powstańców, ze stromej skarpy do jeziora. Jako miejsce zdarzenia jest podawane zbocze między dworem i wsią Mierkinie. Podobno kasa leży tam do dziś. Książę Światopełek-Mirski, otoczony we dworze przez Kozaków miał salwować się ucieczką przez tajne przejście lochami. Majątek Stara Hańcza został bardzo zadłużony i sprzedany na licytacji. Niestety, żaden z późniejszych właścicieli nie związał się emocjonalnie z dobrami i kolejni prowadzili rabunkowa gospodarkę. Najwięcej szkód uczynili trzej żydowscy kupcy i przemysłowcy z Suwałk: Markson, Szeinman i Rabinowicz. Byli kolejnymi właścicielami majątku Stara Hańcza i w ciągu trzech lat (1878-1880) wycięli okoliczne lasy i zbezcześcili miejsce pochówku rodziny Mirskich rozbierając kaplicę grobową. Przed II wojną światową majątek należał do spadkobierców Walerii Beegerowej.
Na terenie parku dworskiego w Starej Hańczy zorganizowano 1,5 kilometrową ścieżkę poznawczą upowszechniającą wiedzę przyrodniczą o różnorodności gatunkowej drzew i krzewów w krajobrazie polskim. Znajduje się ona na obszarze przylegającym do północnej granicy rezerwatu przyrody jeziora Hańcza. Na terenie parku zachowały się ślady i zarysy ostatnich form użytkowania gospodarczego tego terenu jak łąki, sady, stawy, a ponadto ruiny XVIII-wiecznego dworu, pomiędzy którymi prowadzi trasa ścieżki. Na trasie znajdują się 34 tablice informacyjne dotyczące wybranych gatunków drzew i krzewów, a także tablice omawiające historię i architekturę dworu oraz parku dworskiego. Przy ścieżce poznawczej został zorganizowany parking, a na trasie ścieżki przygotowano miejsca wypoczynku. http://www.spk.org.pl/obiekty/park_podworski.html
Zdjęcia sierpień 2009r.