Pałac Branickich
BIAŁYSTOK– m.
- zespół pałacowo-parkowy Branickich :
- pałac Branickich, XVI (?), 1691-97, 1720-72, 1 poł. XIX, 1945-62,
nr rej.: 139 (145) z 1.12.1958
- park, k. XVII, XVIII, 1945-62, nr rej.: 145 (151) z 2.12.1958
- d. arsenał, ul. Mickiewicza 2, 1755, po 1945, nr rej.: 143 (149) z 2.12.1958
- d. oranżeria,. ul. Mickiewicza 2 b, poł XVIII, nr rej.: 144 (150) z 2.12.1958
- pawilon toskański, w parku, poł. XVIII, 1959, nr rej.: 206 z 20.10.1966
- pawilon włoski, w parku, poł. XVIII, 1959, nr rej.: 205 z 20.10.1966
- ogrodzenie z bramą wjazdową, poł. XVIII, nr rej.: 140 (146) z 2.12.1958
- pawilon (studnia I) z murem przy prawym skrzydle pałacu, ul. Zamkowa,
poł. XVIII, 1957-59, nr rej.: 141 (147) z 2.12.1958
- pawilon (studnia II) z murem przy lewym skrzydle pałacu, ul. Mickiewicza,
poł. XVIII, 1957-59, nr rej.: 142 (148) z 2.12.1958
Pałac Branickich - (barokowy)
Stefan Mikołaj Branicki, ojciec hetmana wielkiego koronnego Jana Klemensa Branickiego, zlecił przekształcenie zamku Wiesiołowskich w barokową rezydencję Tylmanowi z Gameren. Ten pochodzący z Utrechtu w Holandii inżynier wsławił się wcześniej m.in. budową pałacu Krasińskich w Warszawie i rezydencji prymasa Michała Radziejowskiego w Nieborowie. Trwająca w latach 1691 - 1697 przebudowa zmieniła całkowicie oblicze budowli. Między innymi jedna z baszt została wykorzystana jako klatka schodowa. W drugiej baszcie usytuowano komnaty. Podczas kolejnej przebudowy podwyższono boczne oficyny, postawiono jońską kolumnadę, wiele rzeźb. Obok parku francuskiego założono park angielski.[2] Dalszej rozbudowy pałacu dokonano już na polecenie Jana Klemensa Branickiego i jego żony Izabeli Poniatowskiej. Z dawnej wojennej przeszłości zamku obecnie widoczne są jedynie zarysy bastionu nie opodal stawu. Istnieje także legenda o podziemnym przejściu między zamkiem i wieżą stojącego w pobliżu kościoła farnego, który w XVII wieku również był przystosowany do obrony.
Braniccy skupili wokół siebie wielu znakomitych artystów, poetów, ludzi nauki. Tu przez wiele lat przebywała polska poetka okresu baroku Elżbieta Drużbacka, tu tworzył poeta Franciszek Karpiński. Obok nich malarze: Antoni Herliczka, Sylwester August Mirys. Działał też teatr, orkiestra dworska i zespół baletowy, na gościnne występy przyjeżdżały włoskie aktorki. Na dworze Branickiego gościli (i często mieszkali przez pewien czas): król August II (1726-1727 i powtórnie 1729), król August III z żoną i synami Ksawerym i Karolem (1744 i 1752), książę kurlandzki Karol (dwukrotnie w 1759), biskup Ignacy Krasicki (1760), Stanisław August Poniatowski (sporadycznie za życia Branickiego, zaś po jego śmierci bardzo często odwiedzał siostrę i przebywał na dworze pewien czas), cesarz Józef II Habsburg (1780), wielki książę Paweł, późniejszy car, z żoną (1782), król Ludwik XVIII (1798), także posłowie: francuscy, angielscy, tureccy i rosyjscy.
W 1754 roku hetman założył przy pałacu pierwszą w Polsce uczelnię wojskową - Wojskową Szkołę Budownictwa i Inżynierii. Następnie mieściła się tu Szkoła Akuszeryjna, a od 1773 roku Szkoła Akademicka Zgromadzenia Białostockiego, którą stworzyła Komisja Edukacji Narodowej. Po śmierci hetmana Branickiego, spadkobiercy sprzedali rezydencję królowi pruskiemu. W okresie zaboru rosyjskiego pałac został zdewastowany.
Po pierwszej wojnie światowej pałac był siedzibą urzędu wojewódzkiego i rezydencją wojewody.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej pałac był siedzibą Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski.
W czasie II wojny światowej prawie doszczętnie zburzony, odbudowany w latach 1946-1960, nawiązując do stanu z XVII wieku, jednak pośpiech z jakim przeprowadzono odbudowę, nie pozwolił na zebranie pełnej dokumentacji, rekonstrukcja jest więc niezbyt wierna.
Obecnie ma tu siedzibę rektorat Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. http://pl.wikipedia.org/wiki/Pałac_Branickich_w_Białymstoku
Zdjęcia 2008 r
