Polskie dwory

Bogdaniec, noszący aż do XX w. nazwę Niewodnica Skrybicka lub Skrybicze, był w XVII i XVIII w. jednym z folwarków w kluczu karakulsko-sobolewskim rozległych dóbr Zabłudowskich Radziwiłłów. Już w wieku XVII folwark ten posiadał regularną barokową kompozycję z kwaterowym ogrodem otoczonym dookoła szpalerami i alejami drzew ozdobnych, przeciętym dwiema krzyżującymi się pośrodku ogrodu drogami, dzielącymi całość ogrodu na cztery kwatery wypełnione sadem. W latach 1803-1815 wzniesiono tu kilka nowych budynków, a wśród nich, w 1803 r., nowy dwór rządcy. Stały wtedy jeszcze dwa budynki wzniesione w 1740 r. – lamus i świronek, a wszystkie ogrody i dziedzińce otoczone były drewnianymi parkanami. Budynki folwarczne znajdowały się na początku XIX w. nie tylko na wschód i południe od kwaterowego ogrodu, ale także po przeciwnej strumienia, na północ od niego. Do 1832 r. Skrybicze wraz z całymi dobrami zabłudowskimi były własnością Radziwiłłów,4 a w 1832 r. nabyli je wraz z Białostoczkiem Karpowicz (wzm. w 1838 r.5) i jego żona Karolina z Sidorowiczów (ur. 7 listopada 1804 r., zm. 16 października 1860 r.)W 1859 r. właścicielem majątku był Michał Karpowicz, a w 1876 r. jego właścicielami byli Wacław Karpowicz (ur. w 1821 r., zm. w 1880 r.),9 ożeniony z Aliną z Sakowiczów (ur. w 1834 r., zm. 11 stycznia 1895 r.). Zamieszkiwali oni w pobliskim Białostoczku (zob. Białostoczek). Kolejnym właścicielem Skrybicz został ich syn Józef Karol Marian Karpowicz (ur. 11 listopada 1858 r., zm. 6 maja 1923 r.), ożeniony z Zofią Heleną Smorczewską (ur. w 1886 r., zm. po 1937 r.), wzmiankowany jak właściciel jeszcze w 1928 r.10 Syn tych ostatnich – Bohdan (ur. w 1900 r., zm. po 1937 r.) przejął Skrybicze po dokonaniu podziału majątku z bratem Józefem (ur. 28 maja 1906 r., zm. 21 listopada 1936 r.), który wziął Józefowo (zob.Józefowo). W latach 20. i 30. XX w. Karpowiczowie poczynili w Skrybiczach wiele inwestycji. Dokonano melioracji majątku, w czasie której na miejscu dawnej sadzawki wykopano okrągły staw, który zajął większość wnętrza północnej części parku. W parku dosadzono wiele drzew, m.in. jesiony w otoczeniu spichlerza i drzewa nad nowym stawem oraz w szpalerach otaczających sad (stary ogród kwaterowy). Otoczono założenie nowymi drewnianymi ogrodzeniami oraz podjęto próby zintensyfikowania produkcji rolnej. Bohdan Karpowicz zmienił też nazwę siedziby ze Skrybicz na Bogdaniec. Całość kompozycji zajmowała w tym czasie obszar o powierzchni około 7 ha. Na przeprowadzenie inwestycji zaciągnięto pożyczki, których Karpowicz nie był w stanie spłacić, toteż w 1938 r. Bogdaniec przejął Państwowy Bank Rolny, a były właściciel pozostawał aż do II wojny światowej jego administratorem. Podczas II wojny światowej zniszczono tu wszystkie budynki gospodarcze poza spichlerzem (który został tylko zdewastowany) i dwoma świronkami w południowej części parku, a z parku wycięto część drzew.12 Po 1944 r. umieszczono w Bogdańcu szkołę rolniczą,13 po której obiekt przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne, a po nim w 1953 r. Olsztyńskie Zakłady Wikliniarsko-Trzciniarskie. Później zakład przeszedł pod zarząd Lubelskich Zakładów Wikliniarsko-Trzciniarskich, a następnie mieścił się tu Zakład Uprawy Wikliny Białostockiego Przedsiębiorstwa Produkcji Leśnej „Las”. W latach 50. XX w. dwór i spichlerz wyremontowano, umieszczając we dworze biura i mieszkania pracownicze. Do lat 80. XX w. Bogdaniec, mimo znacznych ubytków drzewostanu, zaniku dróg spacerowych i wydzielenia części parku ogrodzeniami, zachował czytelny układ przestrzenny. Przetrwały tu stare budynki – dwór, spichlerz, budynek mieszkalny i dwa świronki. Dobrze zachowane były wnętrza starego sadu (dawnego ogrodu kwaterowego) i otoczone alejami lipowymi wnętrze z podjazdem. W latach 90. XX w. obiekt zmienił właściciela, który wprowadził tu nowy program użytkowy, gruntownie przebudował układ założenia, dokonał zmian w nasadzeniach ozdobnych, wzniósł nowy dwór, nawiązujący stylowo do epoki baroku, a cały teren otoczył wysokim, murowanym z kamieni ogrodzeniem. Ewa Bończak-Kucharczyk, Józef Maroszek Według notatki ze strony http://www.testowy.minigo.pl/index.php/page/bogdaniec Dostęp utrudniony. Wysokie ogrodzenie.
Zdjęcia kwiecień 2013r.