Polskie dwory

gród dworski – tarasowy, kwaterowy, ze śladami późniejszych przekształceń, powstały w XVII lub w XVIII w. na miejscu wcześniejszej siedziby dworskiej.Omawiany obiekt to jedna z dwóch dawnych siedzib dworskich w Jaryłówce.1 Jaryłówka powstała w końcu XV w. lub na początku wieku XVI w toku nadań tych ziem dla bojarów, a jej nazwa wywodzi się od pierwszego właściciela – Jaryły. Była wzmiankowana w 1558 r.2 i w 1686 r.3 W 1690 r. istniały tam już dwa dwory – pierwszy Józefa Wybranowskiego, a drugi Samuela Wrońskiego i Jana Dmiszewicza.4Wzmianka z 1753 r. wymienia pannę Ludwikę Wrońską z Jaryłówki, która wyszła za mąż za Stanisława Poczobuta, landwójta kryńskiego. W 1755 r. odnotowano też śmierć Konstancji Linkiewiczówny z Jaryłówki.5 Trudno obecnie powiedzieć, czy byli oni właścicielami, czy tylko rządcami lub dzierżawcami tego majątku. W 1775, 1782 i 1784 r. w Jaryłówce nadal notowane są dwa dwory: Antoniego Dmisiewicza (ur. w 1730 r., zm. w 1779 r.) i Kazimierza Wojtkiewicza, przy czym ten pierwszy był prawdopodobnie właścicielem zachowanej do XX w. siedziby.6 W 1780 r. zmarła jego żona Zofia, a dobra zapewne odziedziczyła ich córka, po mężu Kamieńska, bowiem w 1794 r. notowany jest jedynie dwór Kamieńskich w Jaryłówce.7 Druga własność uległa widać do tego czasu rozdrobnieniu i nabrała charakteru „okolicy szlacheckiej”. Kamiński wzmiankowany w 1794 r. w Jaryłówce to bez wątpienia Józef Kamiński, mostowniczy powiatu grodzieńskiego, zmarły w Jaryłówce w 1809 r. W XIX w. Jaryłówka nadal była własnością Kamieńskich. W 1809 r. jej właścicielem był Józef Kamiński, a później Kamińscy wzmiankowani byli w 1846 r. W 1848 r. Marianna Kamińska z Jaryłówki (córka Zygmunta Kamińskiego, właściciela Jaryłówki w 1856 r.?) zawarła związek małżeński z medykiem Józefem Kirnowskim. W latach 80. XIX w. majątek ten należał do Józefa Kamińskiego,10 a na początku XX w. do Antoniego Kamińskiego (zm. w 1933 r.). W 1928 r. stanowił już własność Tymoteusza Trofimiaka,11 w którego władaniu pozostawał do 1939 r.12 Po I wojnie światowej na tarasie położonym w centrum założenia (tj. w rejonie dawnego dworu) wzniesiono nowe budynki: dwór, oficynę, budynek gospodarczy i piwnicę. Pomiędzy nimi urządzono podjazd, a wokół posadzono grupy krzewów ozdobnych. W 1939 r. właściciel majątku i jego żona oraz synowie zostali zamordowani przez dwóch mieszkańców pobliskiej wsi Chomętowce. Dwór w Jaryłówce opustoszał więc na jakiś czas, ale później został zajęty przez władze radzieckie. W 1941 r, przejęli go Niemcy, a w 1944 r. ponownie Rosjanie. Od 1944 do 1947 r. pozostawał w granicach Związku Radzieckiego i funkcjonowała w nim strażnica wojsk ochrony pogranicza. W tym czasie obiekt uległ wielkiej dewastacji, m.in. w obrębie założenia wzniesiono bunkier, urządzono strzelnicę, przeprowadzono ogrodzenie z drutu kolczastego na betonowych słupach, rozebrano budynki gospodarcze i wycięto wiele drzew. Po wytyczeniu nowej granicy Państwa wzdłuż Świsłoczy Jaryłówka w 1947 r. ponownie znalazła się w granicach państwa polskiego. Grunty majątku wraz z siedzibą dworską przejął wtedy Państwowy Fundusz Ziemi, a po nim Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Łużany” z siedzibą w Bobrownikach. Spółdzielnia umieściła we dworze dwie rodziny rolników, które użytkowały teren założenia jeszcze w latach 80. XX w. W latach 50. XX w. został zlikwidowany sad założony w okresie międzywojennym. Zaniedbane i nieremontowane budynki dworu i oficyny zostały w latach 80. opuszczone przez mieszkańców, którzy w obrębie założenia wznieśli nowe zabudowania. Dwór został rozebrany w roku 1985. Ewa Bończak-Kucharczyk,Józef Maroszek według notatki http://www.testowy.minigo.pl/index.php/page/jary-wka Park dworski zaniedbany. Ostatnim właścicielem przed II wojną światową.był Wiktor Trafimiuk. Rodzina właścicciela pojawia sie czasem w miejscowości.
Zdjęcia kwiecień 2013r.