Żarnowiec
JEDLICZE gm.
- zespół dworku Marii Konopnickiej, ob. muzeum, 1901, nr rej.: A-301 z 5.05.1969:
- dworek
- park
Dar narodowy był najwyższym wyróżnieniem dla pisarza w czasach zaborów. W historii Polski tylko Henryka Sienkiewicza i Marię Konopnicką spotkał taki zaszczyt.Pomysł ofiarowania Konopnickiej posiadłości narodził się w 1902 r., kiedy poetka obchodziła jubileusz 25-lecia pracy pisarskiej oraz ukończyła 60 lat życia. Konopnicka, pozbawiona ojczystego domu, w listach do Elizy Orzeszkowej, snuła marzenia o jego kupnie. Z pomocą poetce przyszły komitety jubileuszowe w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i Warszawie, których zadaniem było wybranie odpowiedniego miejsca dla poetki oraz zbieranie datków na ten szlachetny cel. Na dar dla Konopnickiej wybrano, spośród 36. miejscowości,
pochodzący z XVIII w. dworek w Żarnowcu, który z parkiem zakupiony został od Jadwigi z Czeczelów Biechońskiej. Większość kwoty zebrał Komitet Warszawski oraz Orzeszkowa, bliska przyjaciółka Konopnickiej. Poetka przyjechała do Żarnowca wraz z przyjaciółką, malarką
Marią Dulębianką, 8 września 1903 r. W dworku spędzała wiosenno-letnie miesiące, prowadziła szeroką działalność społeczną i pisarską. Konopnicka opuszcza Żarnowiec 15 września 1910 r. i udaje się do sanatorium "Kiselki" we Lwowie, w którym umiera 8 października. Pochowana została na Cmentarzu Łyczakowskim. Po śmierci Konopnickiej, właścicielkami dworku zostały córki
poetki Zofia Mickiewiczowa i Laura Pytlińska. Gdy w 1935 r. zmarła Laura, jedyną spadkobierczynią żarnowieckiej posiadłości
pozostała Zofia. Podczas drugiej wojny światowej dworek pozostał na łasce losu, mieścił się w nim szpital wojskowy.
W roku 1945 powraca do Żarnowca Mickiewiczowa i nawiązuje szerokie kontakty ze środowiskiem artystycznym (m. in. z Wandą
Siemaszkową). Zofia w 1956 r, na kilka miesięcy przed śmiercią, ofiarowuje dworek i park narodowi polskiemu.
Na podstawie aktu darowizny Mickiewiczowej oraz spadkobierców poetki, Ministerstwo Kultury i Sztuki w 1957 r. powołało do życia
Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Otwarcia ekspozycji muzealnych dokonano dopiero 15 września 1960 r., po przeprowadzeniu prac remontowych i konserwatorskich.Według http://www.muzeumzarnowiec.pl/. ntegralną częścią Muzeum jest zabytkowy park o powierzchni 3,5 ha, ponieważ razem z dworkiem w 1903 r. przekazany został w darze narodowym Marii Konopnickiej. Park w Żarnowcu powstał na początku XIX w. początkowo o charakterze dworskim, obecnie jako krajobrazowy, posiada dużo walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Przeprowadzone inwentaryzacje roślinności parkowej wykazały występowanie wielu gatunków drzew (ponad 40), krzewów (ok. 30) i roślin naczyniowych (ok. 170). Piękne położenie parku, bogata roślinność, wartościowe okazy starodrzewu oraz zasób nowych gatunków drzew sprawiają, że jest atrakcyjnym miejscem dla turystów (ok. 30 tys. zwiedzających rocznie). Większość drzew parkowych to starodrzew, który tworzą wyłącznie gatunki rodzime (dęby, lipy, graby, topole białe, kasztanowce). Najstarsze drzewa osiągają ponad 200 lat. Spośród drzew młodszych, dosadzonych później, spotkać można rzadko spotykane gatunki (platany, tulipanowce, korkowce, miłorzęby). Również wśród krzewów jest dużo ozdobnych i interesujących odmian (dereń biały, kalina wonna, karagana syberyjska, jałowiec chiński, złotokap). Z uwagi na wartości historyczno-przestrzenne parku utworzono w 2004 r. ścieżkę przyrodniczą, która składa się z 40 stanowisk i przebiega przez całą jego powierzchnię. Atrakcyjność ścieżki podnoszą ciekawe zjawiska przyrodnicze parku, jak "wychodnia piaskowca" - usytuowana w koronowej części starorzecza Jasionki oraz staw z małą wysepką, zasilany przez potok (o powierzchni ok. 6 arów). Wędrując po trasie zobaczyć można też elementy, które upamiętniają ważne rocznice związane z poetką, jak:
"Popiersie Marii Konopnickiej" (4), "Kopiec" (3), "Głaz Suwalski" (2) oraz "Medalion" (1). W Muzeum można nabyć przewodnik po ścieżce przyrodniczo-edukacyjnej.Według http://www.muzeumzarnowiec.pl/
zdjęcia marzec 2010r.