Polskie dwory

GLINY WIELKIE DAWNIEJ GLYNY Napisał: Szczepan Komoński czwartek, 26 lipiec 2007 Wieś Gliny Wielkie położona jest w rejonie Kotliny Sandomierskiej, w subregionie zwanym Niziną Nadwiślańską. Wieś Gliny Wielkie składa się z dwóch części, które oddzielone są polami uprawnymi. Główna część wsi to zabudowania znajdujące się przy drodze głównej prowadzącej z Borowej do Górek. W tym rejonie wsi znajduje się szkoła, remiza strażacka, sklep, a od 1990 roku funkcjonuje skup żywca. Druga część wsi to tzw. Podwale lub Powiśle usytuowane tuz przy wale wiślanym, gdzie dawniej istniał najbogatszy w okolicy dwór żydowski. Nazwa wsi ma charakter topograficzny, gdyż na całym terenie przeważają gleby gliniaste. Druga część nazwy „Wielkie” dodano osadzie, ponieważ była liczebnie większa od sąsiadującej z nią wioski Gliny Małe. Obecnie wieś wchodzi w skład gminy Borowa, zajmuje obszar 5,4 km2. Początki Glin Wielkich sięgają czasów pierwszej połowy XV wieku. Jan Krzepela w pracy „Księga rozsiedlenia rodów ziemiańskich w dobie Jagiellońskiej” (wydanej w Krakowie 1915 roku) podaje, że w 1420 roku właścicielem wsi był Świętosław de Glyny. Jest to najstarsza wzmianka historyczna dotycząca wioski oraz najstarsza informacja mówiąca, iż dawniej osada występowała pod nazwą Glyny. Nazwę Gliny Wielkie po raz pierwszy podaje Jan Długosz w „Liber beneficiorum” z lat 1470 – 1480 wyraźnie rozróżniając ją od Glin Małych. Według tego dokumentu wieś należała do parafii Połaniec, a dziedzicem był Jan Borowski z Łopuchowa. We wsi były łany kmiece, z których płacono dziesięcinę snopową i konopną dla biskupstwa krakowskiego, wynosząca jedna markę. Nie było folwarku, karczmy, ani ogrodnictwa. Z początkiem XVI wieku Gliny Wielkie były w posiadaniu rodziny Mieleckich herbu Gryf. W 1542 roku synowie Stanisława Mieleckiego, kasztelana zawichojskiego, rozdzielili między siebie dobra po ojcu. W wyniku tego podziału wieś dostała się w ręce Jana Mieleckiego. Z roku 1572 pochodzi wiadomość, iż wieś wchodziła w skład dóbr klucza rzemieńskiego, należącego do Stanisława Tarnowskiego herbu Leliwa. Po śmierci dobra zostały podzielone, a Gliny wraz z innymi wioskami przypadły Janowi Tarnowskiemu. Na przełomie XVI i XVII wieku kolejnymi właścicielami wsi byli Ligęzowie h. Półkozic. Z powodu braku źródeł, nie wiadomo w jakich okolicznościach dwór gliniecki dostał sie w ręce rodziny książęcej de Ligne. Ostatnimi właścicielami tego rodu była książęca para małżeńska Jadwiga i Eugeniusz de Ligne. Pod koniec XIX wieku dwór nabyła żydowska rodzina Blattbergów. W 1772 roku Gliny weszły w skład terenów zagarniętych przez Austrię. Do połowy XIX wieku wieś była znacznie większa od sąsiadujących z nią Glin Małych, stąd do dziś zachowała się nazwa Gliny. Najdobitniej wykazał to „Spis wojskowy ludności Galicji” z 1808 roku. Według tego dokumentu Gliny liczyły 39 domów i 256 mieszkańców i były dwa razy większe od Glin Małych (21 domów, 127 mieszkańców). Z drugiej połowy XIX wieku pochodzą informacje, iż dwór gliniecki miał w swym posiadaniu 403 morgi roli, 46 m ogrodów i łąk, 49 m pastwisk i 54 m lasu. Własność chłopska obejmowała 189 m roli, 38 m ogrodów i łąk i 43 m pastwisk i lasu. W okresie międzywojennym Gliny Wielkie znane były z dobrze gospodarującego dworu żydowskiego. W dokumentach z roku 1923 odnotowano, iż właścicielką majątku dworskiego wynoszącego 440 mórg austriackich była Chana Blattberg. Ostatnią właścicielką dworu była Naglerowa, której w 1939 roku władze okupacyjne odebrały majątek, powierzając jego zarządzanie Niemcowi Molinowi. Naglerowa została rozstrzelana przez Niemców 17 lipca 1942 roku w czasie akcji eksterminacji ludności żydowskiej w Lasku Pławskim kolo Borowej. Po wojnie zabudowania dworskie zostały rozebrane, a majątek rozparcelowano. Według notatki ze strony http://www.borowa.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=86&Itemid=49 Park dworski z dawnym budynkiem gospodarczym.
Zdjęcia październik 2015r.