Polskie dwory

Początki późniejszej rezydencji sięgają czasów średniowiecza. W XV wieku wzniesiono murowany z cegły, podpiwniczony, piętrowy dwór wieżowy. Określana wówczas jako „fortalicjum”, w roku 1522 została sprzedana przez Andrzeja z Ossolina Janowi Spytkowi Tarnowskiemu i tym samym na przeszło cztery stulecia włączona w obręb dóbr Leliwitów. Po roku 1638 od strony północnej do tegoż średniowiecznego dworu wieżowego dobudowano niemal pod kątem prostym obszerne, piętrowe skrzydło północne – korpus główny obecnego zamku. Inicjatorem i fundatorem tej rozbudowy był Michał Stanisław Tarnowski. W ostatniej ćwierci XVIII wieku do korpusu głównego, od strony wschodniej dobudowano niemal równoległe do dawnego dworu wieżowego, częściowo podpiwniczone skrzydło, które miało podobny półtoratraktowy układ wnętrz. Rozbudowany zamek uzyskał na planie kształt podkowy, a poprzez likwidację fortyfikacji charakter pałacu. W 1809 rezydencję niemal doszczętnie zniszczyli Austriacy podczas toczącej się wojny polsko-austriackiej, pozostając w ruinie przez następne ćwierćwiecze. Dopiero po klęsce powstania listopadowego i licznych szykanach rosyjskich wobec Polaków w Królestwie Polskim, Tarnowscy postanowili zamieszkać na stałe w Dzikowie, przynależnym wówczas do austriackiej Galicji. Odbudowę i przebudowę zrujnowanego zamku powierzono Włochowi Francesco Marii Lanciemu. Miał on nie tylko odbudować rezydencję, ale nadać jej modny wówczas styl architektoniczny – neogotyk w wersji angielskiej. Od strony północnej na osi korpusu głównego, na bazie tarasu widokowego z XVIII wieku Lanci zbudował kolejny ryzalit na rzucie wydłużonego prostokąta. Ryzalit ten „połączył” z obszerną przestrzenią, powstałą po wyburzeniu wewnątrz zamku ścian działowych, tworzących wcześniej po cztery komnaty na każdej kondygnacji. Zamiast tychże komnat w przestrzeni parteru powstało teraz kilka niewielkich pomieszczeń przeznaczonych dla służby. Na piętrze przeprowadzona zmiana doprowadziła do ukształtowania największej sali na zamku, zwanej Sejmową albo Wielką. Sala ta objęła nie tylko przestrzeń ryzalitu i pierwotnego traktu północnego, ale też i poddasza i tym samym stała się drugim po kaplicy wnętrzem zamkowym, którego wysokość sięgała dwóch kondygnacji. Sala Sejmowa będąca główną „nowością” zmodernizowanego zamku pełniła z jednej strony funkcję galerii malarstwa, z drugiej zaś – zgodnie z nazwą – na co dzień była miejscem spotkań rodziny i „domowych”, a od święta - uroczystości rodzinnych. Poza tymi zmianami układ przestrzenny zamku w zasadzie pozostał nienaruszony, choć znacząco zmieniły się elewacje budowli utrzymane w stylistyce neogotyckiej (obramienia okien i drzwi, gzymsy, balkoniki itp.). Ujednolicone zostały połacie dachowe, pokryte kamiennym łupkiem. Wewnątrz zamku poszczególne wnętrza zyskały swoje stałe funkcje. Na parterze były to kolejno (zaczynając od skrzydła zachodniego) kaplica, biblioteka, apartament hrabiego (gabinet antyczny, toaleta i sypialnia, pokój biały – garderoba), poczekalnia, pomieszczenia dla służby oraz (w skrzydle wschodnim) – pokoje strzeleckie (gościnne). Na piętrze były to – za przestrzenią kaplicy – archiwum, apartament hrabiny („gotowalnia”, buduar, sypialnia), biblioteczka, gabinet miniatur, pokój bilardowy, sala sejmowa, duża jadalnia, kredens, mała jadalnia, pokój książęcy, oraz (w skrzydle wschodnim) pokoje dziecięce. Tak ukształtowany zamek niemal doszczętnie spłonął w nocy z 21 na 22 grudnia 1927 roku. Zniszczeniu nie uległo jedynie skrzydło zachodnie. Katastrofa zamku, która odbiła się szerokim echem w Polsce, spowodowała konieczność jego odbudowy, a zarazem nadania nowego stylu architektonicznego. Ostatecznie postanowiono, za radą architekta, któremu powierzono odbudowę zamku, prof. Wacława Krzyżanowskiego, nadać rezydencji cechy stylowe wczesnego baroku Wazów, stylu najbardziej polskiego w charakterze, odpowiadającemu polskiemu „niebu i obyczajowi”. Renowację zamku z przeznaczeniem na muzeum zaczęto w 2007 r. a otwarcie muzeum nastąpiło w 2012 r. według Pałac pięknie odnawiany.
Zdjęcia lipiec 2011r.