Polskie dwory

Miasto Rudnik nad Sanem powstało na gruntach starej wsi Kopki. Rudnik w 2 połowie XVI i pierwszej połowie XVII wieku składał się z dwóch członów: właściwego miasta lokacyjnego wokół rynku i ufortyfikowanego zespołu dworskiego, siedziby właścicieli miasta, w obrębie którego znajdowała się kaplica dworska, zamieniona później na kościół parafialny. Na południowy wschód od rynku, na cyplu utworzonym przez terasę Sanu i rzekę Rudnię, do połowy XVII wieku znajdowała się obronna siedziba kolejnych właścicieli dóbr rudnickich, określana w źródłach jako arx bądź zamek. W latach 70-tych i 80-tych XVI wieku miasto należało do Anny z Lipnika i jej męża, Piusa Zbożnego Kormanickiego, W początku lat 90-tych XVI wieku nowymi właścicielami miasta zostali Katarzyna z Lipnika i jej mąż, Piotr Uliński z Uliny. Po Lipnickich i Ulińskich w od połowy XVII wieku do lat 80-tych XVIII wieku kolejnymi właścicielami dóbr rudnickich, składających się z miasta Rudnika i wsi: Tarnogóra, Kopki, Koziarnia, Łętownia, Dębczyna, Wólka Łętowska i Przybyszówka były kolejno rodziny Witowskich, Załuskich, Drzewickich, Sołtyków i Potockich. Kres rozwoju miasta przyniósł potop szwedzki w latach 1655-1660 i wojny 2 połowy XVII wieku, w tym najazd wojsk księcia siedmiogrodzkiego Rakoczego. W 1682 roku teren zamczyska obok kościoła, a więc miejsce, w którym stał zniszczony w czasie "potopu" szwedzkiego dwór Lipnickich i Ulińskich, za zgodą kolejnego właściciela miasta, Aleksandra Załuskiego, został przeznaczony pod zabudowę. Większość terenu zamczyska została zajęta przez rozrastający się zespół kościelny. Natomiast naprzeciwko niego, po drugiej stronie Rudni, na tzw. Górze Piaskowej czyli "Górce" stanął folwark plebański. W 1781 roku Rudnik wraz z sąsiednimi wsiami po raz kolejny zmienił właściciela. Wincenty Potocki, syn wojewody kijowskiego Józefa Potockiego z Potoka za kwotę 280 tysięcy złotych polskich sprzedał dobra rudnickie Janowi Chryzostomowi Grabińskiemu, który wcześniej przez wiele lat je dzierżawił. Prawdopodobnie to Jan Grabiński ok. 1760 roku, jeszcze jako dzierżawca dóbr rudnickich, wzniósł między Rudnikiem a Kopkami murowany dwór otoczony parkiem, który od tego czasu, ulegając kolejnym przebudowom i rozbudowom stał się siedzibą właścicieli miasta. W 1816 roku, kilka lat po śmierci Jana Chryzostoma Grabinskiego dobra rudnickie zostały wystawione na sprzedaż. Ostatecznie w początku lat 40-tych XIX wieku dobra rudnickie zakupił hrabia Wilhelm Hompesch, po którym odziedziczył je jego syn, Ferdynand Hompesch. Ferdynand Hompesch rozbudował stary dwór wzniesiony przez Grabieńskiego, przebudowując go w stylu zbliżonym do neogotyku angielskiego. W 3 ćwierci XIX wieku nastąpiło znaczne ożywienie gospodarcze., Rudnik stał się znacznym ośrodkiem produkcji chałupniczych wyrobów wikliniarskich. Początek rozwoju rzemiosła wikliniarskiego, związany jest z osobą ówczesnego właściciela dóbr rudnickich, hrabiego Ferdynanda Hompescha. W 1898 roku, po śmierci hr. Hompescha, dobra rudnickie zakupiła hr. Róża z Branickich Tarnowska, żona hr. Stanisława Tarnowskiego. Tuż przed I wojną światową Stanisław i Róża Tarnowscy rozpoczęli przebudowę dworu w stylu klasycystycznym. W 1914 roku przez teren Rudnika przebiegała linia frontu rosyjsko -austriackiego. W wyniku ostrzału artyleryjskiego uszkodzeniu uległ dworzec kolejowy, budynek sądu i pałac Tarnowskich. W latach 1944-47 Zarząd Miejski i Miejska Rada narodowa przejęły zespół dworski Tarnowskich.. W zespole dworskim początkowo próbowano umieścić szpital lub sanatorium, jednak władze powiatowe nie wyraziły zgody, motywując to złymi warunkami mikroklimatycznymi, głównie wilgocią. Według http://www.rudnik.pl/miasto. Tylko z dużej odległości można zobaczyć pałac. Ochroniarz nie pozwala na zbliżenie się..Zespół W rękach prywatnych.Czy ten obiekt jest jeszcze dobrem kultury narodowej?
Zdjęcia lipiec 2011r. r