Ruszcza-Płaszczyzna
ŁONIÓW gm.
- park, XVIII, nr rej.: 690 z 19.12.1957
Osada o rodowodzie sięgającym czasów przedhistorycznych, na jej terenie odkryto w 1827 roku bogate stanowisko archeologiczne z licznymi przedmiotami z epoki brązu i żelaza. Najstarsza wzmianka o Ruszczy odnosi się do roku 1248 i jest dość niezwykła. Otóż wtedy to rektor krzyżowców z Zagości, do których wieś należała, nie mogąc sobie poradzić ze "szkodnikami", grabiącymi plony i nękającymi mieszkańców, przekazał Ruszczę dziekanowi sandomierskiemu. W zamian otrzymał dziesięcinę z wsi Winiary koło Korczyna. Jak z tą plagą poradził sobie dziekan, źródła historyczne milczą. W każdym razie Ruszcza pozostała w składzie dóbr kolegiaty sandomierskiej, bowiem w dokumencie Leszka Czarnego z 1284 roku, potwierdzającym posiadłości kościelne, wymieniona jest również ta wieś.
W następnych wiekach dzieje Ruszczy związane były z dziejami innych wsi regionu. Ucierpiała w czasie "potopu" szwedzkiego, a po rozbiorach znalazła się pod panowaniem austriackim. W 1827 roku liczyła 127 mieszkańców. W 1855 dobra ruszczańskie składały się z dwóch folwarków: Ruszcza Płaszczyzna i Polesie. Pod koniec XIX wieku we wsi żyło 184 mieszkańców.
Straty materialne poniosła wieś w czasie I wojny światowej, w okresie międzywojennym dwór w Ruszczy był propagatorem postępu rolniczego, zaś podczas okupacji niemieckiej wieś włączyła się aktywnie w działalność ruchu oporu. Dzisiejsza Ruszcza, podzielona na dwa sołectwa (Kolonia i Wieś). Ozdobą wsi jest urokliwy, choć mocno zaniedbany park dworski o XVIII wiecznym rodowodzie, w obrębie którego rosną liczne, stare i piękne drzewa.
Założony na stoku wzniesienia, u podnóża którego drzemią dwa stawy, porośnięte rzęsąwodną, przedzielone groblą, spogląda z wyżyny ku szeroko rozłożonej osadzie.
Jeszcze po II wojnie światowej, w cieniu rozłożystych koron majestatycznych lip stał stary, mocno zniszczony, XVIII ¬wieczny dwór. Dziś miejsce po nim wyznacza płasko ścięty plac porośnięty trawą i samosiejkarni drzew i krzewów.
Z zachowanych opisów budowli możemy odtworzyć jego wygląd. Był to parterowy, prostokątny budynek poprzedzony od frontu gankiem. Drewniane, otynkowane ściany nakrywał wysoki, czterospadowy, pokryty gontem dach. Skromna, patriarchalna budowla, mieszcząca pokoje ułożone w dwutrakcie i przedzielone na osi dużą sienią wejściową, była jedną z typowych, późnobarokowych siedzib średniozamożnej szlachty. Dostojnemu, wiekowemu dworowi przydawał powagi wspaniały park. Poza jego obrębem stoi do dzisiaj murowany spichlerz z początku XX w. - jedyny ślad po zespole folwarcznym - gospodarczym zapleczu majątku.Według http://loniow.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=63Park zagospodarowany.Alejki wysypane piaskiem.Ogródek zabaw dla dzieci.
zdjęcia kwiecień 2011r.
